Aplik çeşitleri ve montaj yüksekliği: koridor, ayna, yatak başı, merdiven ve dış mekân

Kısa cevap: Aplik, duvara monte edilen armatürdür; iç mekânda koridor, merdiven, yatak başı, ayna üstü ve salon için, dış mekânda kapı yanı, cephe, balkon ve bahçe duvarları için kullanılır. Uygulamada yaygın montaj yükseklikleri şöyledir: koridor ve salon aplikleri yerden yaklaşık 160–200 cm, ayna üstü aplik aynanın üst kenarı hizasında, ayna yanı aplikler yüz hizasında (yaklaşık 150–170 cm), yatak başı aplikler yatağın üst yüzeyinden 30–50 cm yukarıda, dış mekân kapı yanı aplikleri yerden 170–200 cm. Banyoda en az IP44, yağmura açık dış mekânda daha yüksek koruma (ör. IP54–IP65) gerekir. Bu ölçüler kesin kural değil, göz kamaşmasını önleyen ve ışığı doğru yere düşüren pratik değerlerdir; armatürün ışık yönüne ve tavan yüksekliğine göre ayarlanır.

Işık yönüne göre aplik çeşitleri

• Aşağı yönlü aplik: Işığı zemine verir; koridor, merdiven ve kapı yanında yolu aydınlatır, göz kamaştırmaz.
• Yukarı yönlü aplik: Işığı tavana vurur, dolaylı ve yumuşak bir genel ışık oluşturur; yüksek tavanlı salon ve yatak odasında güzel sonuç verir.
• Yukarı-aşağı (çift yönlü) aplik: Duvarda iki ışık hüzmesiyle dekoratif bir desen çizer; cephe, giriş ve koridorda çok kullanılır. Desenin görünmesi için armatürün üstünde ve altında yeterli boş duvar bırakın (yaygın öneri en az 50 cm).
• Lineer aplik: Uzun ince gövdeli, ayna üstü, koridor ve merdivende çizgi hâlinde ışık verir.
• Yönlendirilebilir (spotlu) aplik: Okuma ya da tablo için ışığı istenen noktaya çevirir; yatak başında ve okuma köşesinde kullanılır.
• Dekoratif aplik: Gövdesi göz önünde olan, ışığı ikinci planda olan modeller; ortama karakter katar.

Odaya göre aplik ve montaj yüksekliği

Aşağıdaki değerler yerden armatürün ortasına (ya da belirtilen kenarına) göre, uygulamada sık kullanılan aralıklardır.

1. Koridor: Yerden yaklaşık 170–200 cm. Gözden yüksekte kalır, yürürken kamaştırmaz. Aralık kabaca 2–3 m; dar koridorda ışığı yukarı-aşağı veren ya da yalnız aşağı veren modeller tercih edin.
2. Salon: Yerden 160–190 cm. Yukarı yönlü apliklerde tavana en az 50–60 cm mesafe kalırsa ışık tavana daha dengeli yayılır. Salonu katmanlı aydınlatmak için avizesiz salon aydınlatması rehberine bakın.
3. Ayna üstü (lavabo): Aplik aynanın üst kenarına ya da biraz üstüne, çoğu banyoda yerden 190–210 cm civarına gelir. Işık yüze yukarıdan ve önden düşmeli; yalnız tavandaki spot yüzde gölge bırakır.
4. Ayna yanları: Makyaj ve tıraş için en gölgesiz ışık aynanın iki yanındaki apliklerden gelir; yüz hizasında, yerden yaklaşık 150–170 cm, aralarında 60–90 cm.
5. Yatak başı: Okuma apliği yatağın üst yüzeyinden 30–50 cm yukarıda, yatak kenarından biraz dışarıda olmalıdır; yerden genellikle 110–140 cm'ye denk gelir. Yönlendirilebilir başlık eşinizi rahatsız etmeden kitabı aydınlatır.
6. Merdiven: Basamak burnunun çizgisinden yaklaşık 170–190 cm yukarıda, merdiven eğimine paralel bir hatta. Alternatif olarak duvara gömülü alçak basamak armatürleri basamaktan 20–30 cm yukarıya takılır.
7. Dış mekân kapı yanı: Yerden 170–200 cm, kapının bir ya da iki yanında; çoğu zaman kapının üst kenarına yakın ya da kapı yüksekliğinin yaklaşık üçte ikisi hizasında. Kapının üstüne tek aplik takılacaksa kapı kasasının 15–30 cm üstü uygundur.
8. Cephe ve balkon: Yerden 200–250 cm ve üzeri; yukarı-aşağı aplikler cephede ritim oluşturur. Ayrıntılar için dış cephe aydınlatması rehberine bakın.

Tavan yüksekliği düşükse aralığın alt ucunu, yüksekse üst ucunu seçin. Aynı duvardaki apliklerin aynı yükseklikte olması, ölçüden daha önemlidir.

Banyo ve dış mekânda IP sınıfı

• Banyo: Ayna üstü ve lavabo yanı aplikler duş ve küvete göre bölgesine bağlı olarak en az IP44 olmalıdır. Bölgeler ve kurallar için banyo aydınlatması ve IP bölgeleri rehberine bakın.
• Saçak altı, kapalı balkon: Doğrudan yağmur almayan yerlerde IP44 çoğu zaman yeterlidir.
• Yağmura açık cephe ve bahçe duvarı: Toza ve sıçrayan suya karşı korumalı (ör. IP54), sert hava ve su püskürmesi alan yerlerde IP65 tercih edin. IP kodlarının anlamı için IP koruma sınıfları.
• Dış mekânda alüminyum ya da toz boyalı metal gövde, 2700–3000 K sıcak beyaz ışık uygundur; kapı yanında hareket sensörlü model güvenlik sağlar.

Kablo çıkışı (aplik çıkışı) nerede bırakılır?

Aplik çıkışı, sıva ve fayans yapılmadan önce armatürün montaj plakasının tam arkasında kalacak yüksekliğe bırakılmalıdır; aksi hâlde kablo görünür ya da plaka çıkışı örtmez. Ayna apliği için çıkışı aynanın ölçüsü ve yeri kesinleşmeden bırakmayın. Aynı odada birden fazla aplik varsa çıkışları lazerle aynı hizaya işaretleyin. Aplikler ayrı bir anahtarla ya da kısılabilir bir devreyle kontrol edilecekse bu kablolama aşamasında planlanmalıdır. Bağlantıyı bir elektrikçi yapmalı; banyo ve dış mekân hatları 30 mA kaçak akım rölesiyle korunmalıdır.

Aplik yerine ne kullanılabilir?

• Koridor ve merdivende duvara gömülü basamak armatürleri ya da gizli şerit LED, çok sade bir görünüm verir; bkz. gizli ışık nasıl yapılır.
• Dış mekân girişinde duvar yoksa ya da duvarı delmek istemiyorsanız zemin armatürü kullanılabilir. Kendi tasarımımız ve üretimimiz olan ENGN Lento, giriş kapısının iki yanına konduğunda aplik görevini zeminden yapar: çerçeve formlu antrasit sac gövde, 10 W LED, 3000 K, aşağı yönlü ışık, IP54; 600 ve 1000 mm boy.

Lineer duvar aplikleri ve dış mekân apliklerini lineer aydınlatma ve bahçe aydınlatma kategorilerimizde bulabilirsiniz.

• → Bahçe aydınlatma ve dış mekân aplikleri
• → Lineer aydınlatma
• → ENGN Lento bahçe aydınlatma armatürü
• → Banyo aydınlatması ve IP bölgeleri
• → Dış cephe aydınlatması
• → Bahçe aydınlatması nasıl yapılır?
• → Hareket sensörlü aydınlatma