LED ampul çeşitleri: duy tipleri, şekiller, watt–lümen karşılığı ve ışık rengi

Kısa cevap: LED ampul seçerken dört şeye bakılır: duy tipi (E27, E14, GU10, G9, MR16/GU5.3), şekil (standart, mum, top, spot), ışık miktarı (watt değil lümen) ve ışık rengi (Kelvin). Eski 60 W akkor ampulün yerine yaklaşık 800 lümenlik, 7–9 W'lık bir LED ampul takılır. Salon ve yatak odasında 2700–3000K sıcak beyaz, mutfak ve çalışma alanlarında 4000K nötr beyaz tercih edilir. Dimmerli bir hatta yalnız ambalajında "dim edilebilir" yazan LED ampul kullanılmalıdır.

Duy tipleri: ampul hangi yuvaya takılır?

Duy tipindeki harf bağlantı şeklini, sayı ise milimetre cinsinden çapı ya da pin aralığını gösterir.

• E27 (kalın duy): Vidalı, 27 mm. Tavan lambaları, abajurlar ve sarkıtlarda en yaygın duy.
• E14 (ince duy): Vidalı, 14 mm. Mum ampuller, küçük aplikler, buzdolabı ve davlumbaz lambaları.
• GU10: 230 V ile doğrudan çalışan, iki kalın pinli, çevirerek takılan spot ampul. Asma tavan spotlarında yaygındır.
• G9: 230 V'luk küçük kapsül ampul; iki kıvrık pinle takılır. Dekoratif aplik ve sarkıtlarda kullanılır.
• MR16 (GU5.3 duy): 12 V ile çalışan spot ampul; ince iki pini vardır, araya trafo gerekir.
• G4: 12 V'luk çok küçük kapsül; mobilya ve dolap içi lambalarda görülür.

GU10 ile MR16 dışarıdan birbirine benzer ama biri 230 V, diğeri 12 V'tur. Duyu değiştirmeden birinin yerine diğeri takılamaz.

Ampul şekilleri

• Standart (A60): Klasik armut biçimi; genel aydınlatma için.
• Mum (C35) ve alevli mum: E14 ya da E27 duylu; dekoratif armatürlerde.
• Top (P45) ve glob (G95, G125): Yuvarlak; açıkta duran ampullerde ve aplik içinde.
• Reflektörlü (R50, R63, PAR): Işığı tek yöne toplar; spot gibi kullanılır.
• Filament LED: Eski akkor ampulün görünümünü veren şeffaf cam ampul; açıkta kalan sarkıtlarda tercih edilir.

Spot ampullerde ışın açısı da yazar: 24–36° dar açı bir noktayı vurgular, 60° ve üzeri geniş açı genel aydınlatma verir.

Eski ampulün LED karşılığı (lümen tablosu)

LED'de parlaklık watt'la değil lümenle karşılaştırılır. Yaklaşık değerler:

• 25 W akkor ≈ 250 lm ≈ 2–3 W LED
• 40 W akkor ≈ 470 lm ≈ 4–5 W LED
• 60 W akkor ≈ 800 lm ≈ 7–9 W LED
• 75 W akkor ≈ 1.100 lm ≈ 10–12 W LED
• 100 W akkor ≈ 1.500 lm ≈ 13–15 W LED

Halojen spotlarda kabaca 35 W halojen yaklaşık 230–250 lm, 50 W halojen yaklaşık 350–400 lm verir; bunların yerine 4–6 W'lık LED spot ampuller kullanılır. LED'in watt değeri markaya göre değişir, karar verirken ambalajdaki lümen değerine bakın. Ayrıntılı açıklama için lümen, watt ve renk sıcaklığı rehberimize bakabilirsiniz.

Işık rengi: 2700K, 3000K, 4000K, 6500K

• 2700K: En sıcak, akkor ampule en yakın ton. Yatak odası, salon, restoran.
• 3000K: Sıcak beyaz ama biraz daha net. Salon, koridor, banyo aynası dışındaki alanlar.
• 4000K: Nötr beyaz. Mutfak, çalışma masası, ofis, mağaza.
• 6500K: Soğuk, mavimsi beyaz ("günışığı" diye satılır). Depo, atölye, teknik alanlar; evde göz yorabilir.

Aynı odada farklı renk sıcaklıklarını karıştırmamak daha düzenli bir görünüm verir.

CRI: renkleri doğru gösteriyor mu?

Ambalajdaki CRI (Ra) değeri, ışığın renkleri gün ışığına göre ne kadar doğru gösterdiğini anlatır. Konutlarda en az 80, mutfak, giyinme odası ve banyo aynasında 90 ve üzeri önerilir. Ucuz ampullerde düşük CRI, ciltleri ve yemekleri soluk gösterir.

Dim edilebilir LED ampul

Normal LED ampuller dimmerli hatta titrer, vızıldar ya da hiç yanmaz. Dimmerli hatta:

1. Ambalajında "dim edilebilir" (dimmable) yazan ampul seçin.
2. Dimmerin LED uyumlu olduğundan emin olun; eski akkor dimmerleri genellikle düşük watt'ta düzgün çalışmaz.
3. Dimmerin en düşük yük değerini kontrol edin; birkaç düşük watt'lı LED bu değerin altında kalabilir.

Ayrıntılar dimmer ve dim edilebilir LED rehberinde.

12 V MR16 ampul ve trafo uyumu

MR16 halojenlerin yerine LED takıldığında en sık sorun titremedir. Eski elektronik halojen trafoları belli bir en düşük yükün (çoğunlukla 20–35 W) altında düzgün çalışmaz; 5 W'lık bir LED bu yükü sağlamaz. Çözüm, halojen trafosu yerine LED için üretilmiş 12 V sabit gerilim sürücü kullanmak ya da üreticinin uyumlu olduğunu belirttiği trafoyu seçmektir. Sürücü gücü, bağlanan LED'lerin toplamından yaklaşık %20 büyük seçilir. LED sürücü seçimi rehberi bu hesabı anlatır.

Ampul mü, entegre LED'li armatür mü?

Sitemizde tek tek LED ampul satmıyoruz. Yeni bir tavan ya da tadilat yapıyorsanız ampul yerine LED'i armatürün içinde olan çözümler daha uzun ömürlü ve düzgün ışık verir: asma tavan için spot lambalar, geniş alanlar için LED paneller, yönlendirilebilir ışık için ray spotlar. Entegre armatürde LED ve sürücü birlikte tasarlandığından ısı yönetimi daha iyidir. Spot sayısını ve ölçüsünü asma tavan spot ölçüleri rehberinden hesaplayabilirsiniz.

• → Lümen, watt ve renk sıcaklığı
• → Dimmer ve dim edilebilir LED
• → LED sürücü seçimi
• → Asma tavan spot ölçüleri
• → Banyo aydınlatması ve IP bölgeleri
• → Spot lambalar
• → LED paneller