Hareket sensörlü aydınlatma: sensör çeşitleri, bağlantı şeması ve ayarlar

Kısa cevap: Hareket sensörü, algıladığı harekette ışığı yakar ve ayarlanan süre sonunda söndürür. Bağlantıda şebekenin fazı (L) ve nötrü (N) sensöre girer; sensörün anahtarlı çıkışı (L' ya da L-out) lambaya gider, lambanın nötrü N'ye bağlanır. Koridor, merdiven, otopark ve WC gibi geçiş alanlarında enerjiyi ciddi oranda azaltır. Bağlantı, sigorta kapatılarak yetkili bir elektrikçi tarafından yapılmalıdır.

Sensör çeşitleri: PIR mi, mikrodalga mı?

• PIR (pasif kızılötesi): İnsan vücudunun yaydığı ısının hareketini algılar. Sensörün önünden yana doğru geçen hareketi en iyi algılar; camın arkasını görmez. Ev, merdiven ve dış mekân için en yaygın ve ekonomik türdür.
• Mikrodalga (radar): Yaydığı dalganın yansımasındaki değişimi ölçer; küçük hareketleri ve doğrudan karşıya yürümeyi daha iyi algılar, ince plastik ve alçıpanın arkasından da çalışır. Bu yüzden armatürün içine gizlenebilir; ancak duvar arkasındaki hareketle istenmeden yanabileceği için hassasiyeti iyi ayarlanmalıdır.
• Varlık (presence) sensörü: Ofislerde masada oturan kişinin küçük hareketlerini de algılayan, daha hassas bir türdür.

Hareket sensörü bağlantı şeması

• L (faz): Sigortadan gelen faz hattı sensörün L girişine.
• N (nötr): Nötr hattı sensörün N girişine ve lambanın nötrüne.
• L' / L-out (anahtarlı çıkış): Sensörün çıkışı lambanın faz ucuna.
• Topraklama (PE): Metal gövdeli armatürlerde toprak hattı armatüre bağlanır.

Işığı istendiğinde sürekli yakmak için sensör çıkışına paralel bir anahtar (bypass) eklenebilir. Birden fazla sensörün aynı lambaları yakması gerekiyorsa sensör çıkışları üretici şemasına göre paralel bağlanır.

Ayarlar: TIME, LUX ve SENS

• TIME (süre): Son algılanan hareketten sonra ışığın açık kalma süresi. Koridorlarda 1–3 dakika, merdivenlerde 2–5 dakika çoğunlukla yeterlidir.
• LUX (ışık eşiği): Ortam yeterince aydınlıkken sensörün ışığı yakmasını engeller; gündüz gereksiz çalışmayı önler.
• SENS (hassasiyet / menzil): Algılama mesafesi. Gereğinden yüksek ayar, yoldan geçen araçlarda ya da rüzgârda sallanan bitkilerde yanmaya yol açar.

Montaj yüksekliği ve konum

Tavan tipi 360° sensörler genellikle 2,5–4 metre yüksekliğe takılır ve bulunduğu noktanın çevresinde belirli bir çapı algılar. Duvar tipi 180° sensörler 1,8–2,5 metre yükseklikte en iyi sonucu verir. PIR sensörü, insanların algılama alanını yandan keseceği biçimde yerleştirin; ısıtıcı, klima menfezi ya da doğrudan güneş gören konumlardan uzak tutun.

LED lambalarla uyum

LED sürücüleri açılışta kısa süreli yüksek akım (ani akım) çeker. Sensörün röle kapasitesi, bağlanacak LED armatürlerin toplam gücüne ve ani akımına uygun olmalıdır; birçok LED armatürü tek sensöre bağlanacaksa yüksek ani akıma dayanıklı röleli sensör ya da kontaktör kullanılır. Bazı sensörler çalışmak için asgari yük ister; çok düşük güçlü LED'lerde titreme ya da sönmeme görülürse uygun bir sensör tipi seçilmelidir.

Nerelerde kullanılır?

• Apartman ve site merdivenleri, koridorlar
• Otopark, depo ve teknik odalar
• WC, giyinme odası, kiler
• Bahçe yolları, giriş kapıları ve garaj önü (dış mekânda IP44 ve üzeri)

Sensörlü armatürler, ayrı sensör ve armatür kurulumuna göre daha az kablo ve işçilik gerektirir; yeni projelerde çoğunlukla tercih edilir.

• → Acil durum ve sensörlü aydınlatma
• → Bahçe aydınlatma
• → IP koruma sınıfları