Bahçe aydınlatması nasıl yapılır? Yol, ağaç, cephe ve kablo döşeme rehberi

Yazan Engin Demirel · Elektrik teknikeri, usta öğretici · 12 yıl tecrübe

Kısa cevap: Bahçe aydınlatması katmanlarla planlanır: yürüyüş yolu ve girişler için alçak bollard (direk) armatürler, ağaç ve bitkiler için yere saplanan dar açılı spotlar, cephe ve duvarlar için aplik ya da projektör, merdivenler için basamak armatürleri. Armatürler en az IP65 olmalı; ışık rengi 2700–3000 K sıcak beyaz seçilir. Kablolar toprak altına uygun kabloyla ya da boru içinde, yaklaşık 60–80 cm derinliğe ve uyarı bandıyla döşenir; hat 30 mA kaçak akım rölesiyle korunur.

1. Planla: neyi göstermek istiyorsunuz?

Bahçeyi gündüz değil gece görünüşüyle düşünün. Önce güvenlik (giriş, yol, merdiven, kapı), sonra vurgu (ağaç, bitki, heykel, su) ve en son ortam ışığı (oturma alanı, pergola). Her şeyi aydınlatmak yerine birkaç güzel noktayı seçmek daha etkilidir; karanlık alanlar derinlik verir.

2. Yol ve giriş: bollard armatürler

Yükseklik: 40–80 cm; ışık aşağı ve yana yönlendirilmiş, göz almayan model.
Aralık: yol boyunca 3–5 m; virajlarda ve yol ayrımlarında birer armatür.
Alternatif: duvara gömme basamak armatürü ya da yere gömme (üzerine basılabilen) spot; yere gömme modellerde IP67 ve darbe dayanımı gerekir.

3. Ağaç ve bitkiler

Ağaç: gövdeden 50–100 cm uzağa saplamalı spot, yukarı doğru. Dar açı (15–30°) uzun ağaçta, geniş açı (40–60°) geniş taçlı ağaçta.
Büyük ağaçta iki spot (iki yandan) daha doğal görünür.
Çalı ve çim kenarı: alçak, aşağı bakan armatürler.
Ay ışığı etkisi: ağaca yükseğe takılan aşağı bakan spot, yere yaprak gölgeleri düşürür.

4. Cephe, duvar ve oturma alanı

Cephe: duvara yakın yerden yukarı bakan dar açılı spot ya da wallwasher; aplikler kapı ve pencere yanlarında.
Oturma alanı ve pergola: dim edilebilir sarkıt ya da şerit LED; 2700 K.
Havuz ve süs havuzu: suya özel IP68 armatür ve SELV (12 V) besleme.

5. Doğru armatür

Koruma: en az IP65; toprağa gömülen ve suya yakın armatürlerde IP67–IP68.
Gövde: alüminyum (toz boyalı) ya da paslanmaz; deniz kenarında paslanmaz 316.
Renk: 2700–3000 K. Soğuk beyaz (5000 K+) bahçeyi sert ve otopark gibi gösterir.
Güç: LED'de küçük güçler yeter; bollard 5–10 W, ağaç spotu 5–15 W.

6. Kablo döşeme ve elektrik

230 V sistem: toprak altına uygun kablo (ör. NYY) doğrudan ya da koruge boru içinde, yaklaşık 60–80 cm derinliğe; üstüne uyarı bandı. Bağlantılar suya dayanıklı buatlarda ya da armatürün içinde, jel/IP68 bağlantı elemanlarıyla.
12–24 V sistem: tek sürücüden besleme, kullanıcı için daha güvenli; uzun hatlarda gerilim düşümüne dikkat (kesit büyütülür ya da birden fazla sürücü).
Koruma: 30 mA kaçak akım rölesi; bahçe hatları evden ayrı sigortada.
Sonradan eklemek için boru içinde yedek hat ve dış mekân prizi bırakın.

7. Kontrol

Astronomik zaman saati (gün batımına göre açılır), alacakaranlık sensörü (fotosel) ve gece yarısı belirli armatürleri kapatan programlar enerjiyi azaltır. Giriş ve yollar için hareket sensörü güvenlik sağlar. Komşulara ve gökyüzüne yönelen ışıktan kaçının.

ENGN, Bursa'da villa, site ve iş yeri bahçeleri için aydınlatma planı, ürün seçimi ve montaj hizmeti verir.

Sıkça Sorulan Sorular

Bahçe aydınlatması için hangi IP sınıfı gerekir?

En az IP65; toprağa gömülen, yere saplanan ve suya yakın armatürlerde IP67–IP68.

Bahçe aydınlatmasında bollard aralığı ne olmalı?

Yürüyüş yolu boyunca 3–5 m; virajlarda ve yol ayrımlarında birer armatür. Yükseklik çoğunlukla 40–80 cm'dir.

Bahçe aydınlatma kablosu kaç cm derine gömülür?

230 V hatlar uygun kabloyla ya da boru içinde yaklaşık 60–80 cm derinliğe ve üstüne uyarı bandı konarak döşenir.

Bahçe aydınlatmasında hangi ışık rengi seçilmeli?

2700–3000 K sıcak beyaz. Soğuk beyaz bahçeyi sert gösterir; yeşil bitkiler için 3000 K iyi bir dengedir.

Ağaç nasıl aydınlatılır?

Gövdeden 50–100 cm uzağa saplamalı spotla yukarı doğru; uzun ağaçta dar açı, geniş taçlıda geniş açı. Büyük ağaçta iki yandan iki spot daha doğal görünür.

Bahçe aydınlatması 12 V mu 230 V mu olmalı?

12–24 V daha güvenlidir ve küçük bahçelerde pratiktir; büyük bahçelerde ve uzun hatlarda 230 V daha az gerilim düşümüyle çalışır. İkisinde de 30 mA kaçak akım rölesi gerekir.