Site ve iş yerine şarj istasyonu kurmak: adımlar, güç, yük yönetimi ve ücretlendirme

Kısa cevap: Site, iş yeri, otel ya da AVM otoparkına şarj istasyonu kurmak dört adımda ilerler: karar ve izin, mevcut elektrik gücünün tespiti, istasyon sayısı ile yük yönetiminin planlanması ve projeli kurulum. Ortak otoparklarda en çok yapılan hata, her istasyona tam güç ayırmaya çalışıp gereksiz yere abone gücü artırmaktır. Dinamik yük dengeleme destekleyen, kullanıcıyı kartla tanıyan ve tüketimi kişi bazında ölçen (OCPP, RFID, gerekirse MID sayaç) istasyonlarla aynı bağlantı gücüyle çok daha fazla araç şarj edilebilir.

Bu yazı teknik planlamaya odaklanır. Kat malikleri kararı, yeni binalardaki zorunluluklar ve EPDK lisansı için binalarda şarj istasyonu yönetmeliği rehberine bakın.

1. Kim kullanacak, araçlar ne kadar duracak?

Doğru tasarım, kullanım senaryosuyla başlar. Aynı 10 istasyon, bir sitede ve bir AVM'de çok farklı güç ihtiyacı doğurur.

• Site ve apartman: Araçlar akşamdan sabaha 8–12 saat park eder. Günde 40 km giden bir araç yaklaşık 6–8 kWh harcar; bu enerji gece 3,7–7 kW ile rahatça geri yüklenir. Yüksek güç değil, çok sayıda noktanın gücü adil paylaşması önemlidir.
• İş yeri ve fabrika: Çalışan araçları 8–9 saat durur, ziyaretçi araçları daha kısa. Mesai başında aynı anda bağlanan araçlar yük dengelemenin en çok işe yaradığı durumdur.
• Filo otoparkı: Araçlar belirli saatlerde döner; planlı şarj ve öncelik verme önem kazanır.
• Otel: Misafir genelde bir gece kalır; 11 kW AC çoğu araç için yeterlidir.
• AVM, restoran, dinlenme tesisi: Park süresi 1–2 saattir. AC yalnız kısmi şarj sağlar; burada DC hızlı şarj gündeme gelir.

2. Mevcut gücü öğrenin

Binanın ya da işletmenin elektrik aboneliğinin bağlantı gücü, ana sigorta değeri ve gün içindeki gerçek yükü tespit edilmelidir. Önemli olan sözleşme gücü değil, şarjın yapılacağı saatlerde ne kadar boş kapasite kaldığıdır. Sitelerde gece ortak alan yükü düşüktür; iş yerlerinde ise mesai saatlerinde makine ve klima yükü yüksektir.

Hızlı bir hesap: 22 kW'lık bir AC istasyon trifaze 32 A çeker. On istasyona ayrı ayrı 32 A ayırmak 320 A demektir; çoğu bina buna hazır değildir. Oysa şarj için örneğin 100 A ayrılır ve yük dengeleme kullanılırsa, on araç aynı anda bağlıyken her biri yaklaşık 10 A (trifazede yaklaşık 7 kW) alır; bu da bir gecede ihtiyaçtan fazlasıdır. Monofaze ve trifaze farkını bilmiyorsanız monofaze–trifaze rehberi yardımcı olur.

Boş kapasite yetmiyorsa elektrik dağıtım şirketinden güç artışı istenir; büyük projelerde trafo kapasitesi de incelenir. Bu, maliyeti ve süreyi en çok etkileyen kalemdir; bu yüzden önce yük yönetimiyle ne kadarının çözülebileceği hesaplanmalıdır.

3. Yük dengeleme: statik mi, dinamik mi?

• Statik yük paylaşımı: İstasyonlara toplam bir sınır verilir, bu sınır bağlı araçlar arasında bölünür. Basittir ama binadaki diğer yükleri görmez.
• Dinamik yük dengeleme (DLM): Ana girişteki akım ölçülür; bina yükü arttığında şarj gücü otomatik düşer, azaldığında yükselir. Abone gücü aşılmaz, sigorta atmaz.
• Merkezi yönetim: OCPP ile bağlı istasyonlarda güç sınırları ve öncelikler bir yazılımdan yönetilebilir. Ayrıntılar için OCPP nedir? yazısına bakın.

İleride istasyon sayısı artacaksa altyapı baştan buna göre kurulmalıdır: ana besleme kablosu, pano ve kablo kanalları tek seferde büyük boyutlandırılır, istasyonlar zamanla eklenir.

4. Ücretlendirme ve tüketim takibi

Ortak abonelikten beslenen istasyonlarda en çok sorulan konu, kimin ne kadar elektrik kullandığıdır. Yaygın yöntemler:

• Kullanıcı bazlı kayıt: Her kullanıcı kendi RFID kartı veya uygulamasıyla şarj başlatır; tüketim kişi bazında kaydedilir ve site yönetimi aidata ya da ayrı faturaya yansıtır.
• MID sayaç: Şarj edilen enerjiyi sertifikalı olarak ölçer. Tüketimin kişilere paylaştırıldığı yerlerde anlaşmazlığı azaltır.
• Şarj ağı işletmecisine bağlama: Halka açık ve ücretli hizmet verilecekse istasyonlar OCPP ile lisanslı bir işletmecinin sistemine bağlanır. Lisans konusu yönetmelik rehberinde anlatılmıştır.
• Kendi sayacından besleme: Bazı sitelerde istasyon, kullanıcının kendi daire sayacından ayrı bir hatla beslenir. Ortak alan hesabı gerekmez ama her istasyona ayrı kablo çekmek gerekir ve yük dengelemeden yararlanmak zorlaşır.

5. Hangi istasyon?

Ortak otoparklar için ev tipi tek kullanıcılı cihaz yerine çok kullanıcılı, yönetilebilir bir istasyon seçilmelidir. Bemis Charger Pro 2 bu iş için tasarlanmıştır: 6–10–16–32 A kademeleriyle yaklaşık 4–7–11–22 kW, dinamik yük dengeleme, OCPP 1.6, RFID kart okuyucu, LCD ekran, Wi-Fi ve mobil uygulama; kapalı otoparklar için GSM (4G) modüllü ve faturalama için MID sayaçlı sürümleri vardır. Daha küçük sitelerde ve iş yerlerinde Charger Plus 2 de yük dengeleme ve OCPP 1.6 sunar. Duvar olmayan açık otoparklarda istasyon bir montaj ayağına (pedestal) takılır.

Park süresi kısa olan AVM, restoran ve yol kenarı işletmeleri için DC hızlı şarj istasyonları uygundur. DC istasyonlarda güç, şebeke bağlantısı ve trafo ihtiyacı projeye göre değiştiği için fiyat teklif usulüyle verilir.

6. Kurulumda teknik noktalar

• Her istasyona ayrı hat, uygun kablo kesiti ve ayrı koruma. Uzun mesafelerde gerilim düşümü hesaplanır: kablo kesiti hesabı.
• Kaçak akım koruması: Şarj hattında doğru röle tipi seçilir; ayrıntılar kaçak akım rölesi tipleri rehberinde.
• Topraklama ölçümü, parafudr ve pano düzeni.
• Yerleşim: Yangın çıkışları ve manevra alanı kapatılmamalı, istasyon ve kablo araç darbesine karşı korunmalıdır.
• İnternet: Kapalı otoparkta Wi-Fi zayıfsa kablolu bağlantı ya da GSM modülü planlanır.

Bursa'da süreç nasıl ilerler?

1. Keşif: Ekibimiz yerinde abone gücünü, panoyu ve kablo güzergâhını inceler. Keşif ücreti ₺2.500 + KDV'dir; iş kabul edilirse tekliften düşülür.
2. Yazılı teklif: İstasyon sayısı, yük yönetimi önerisi ve malzeme listesiyle ayrıntılı teklif hazırlanır. Sitelerde bu teklif kat malikleri kuruluna sunulabilir.
3. Proje: Projesiz kurulum yapmıyoruz; proje ücreti ₺15.000 + KDV'dir ve kuruluma ayrıca eklenir. Gerekli durumlarda dağıtım şirketi süreci yürütülür.
4. Kurulum ve devreye alma: Teklif tutarının tamamı ödendikten sonra kurulum günü belirlenir. Her hatta 40 A A tipi kaçak akım rölesi, 40 A otomatik sigorta ve parafudr standarttır; aşırı ve düşük gerilim koruyucu isteğe bağlıdır. İstasyonlar test edilir, kartlar ve kullanıcılar tanımlanır.

Tek bir istasyon için ortalama kurulum bedeli kablo mesafesine göre 10 m'ye kadar ₺15.000, 25 m'ye kadar ₺25.000, 50 m'ye kadar ₺40.000'dir (KDV ve cihaz hariç). Çok istasyonlu projelerde fiyat keşiften sonra yazılı teklifle belirlenir.

• → Bursa şarj istasyonu kurulumu
• → Binalarda şarj istasyonu yönetmeliği 2026
• → Ev tipi şarj istasyonları
• → DC hızlı şarj istasyonları
• → İletişim ve teklif