Monofaze ve trifaze farkı nedir? Hangi durumda trifaze gerekir?

Kısa cevap: Monofaze elektrik bir faz ve nötrden oluşur, gerilimi 230 V'tur; evlerin çoğu monofazedir. Trifaze elektrikte üç faz vardır, fazlar arası gerilim 400 V'tur ve aynı akımla yaklaşık üç kat güç taşır. Atölye makineleri, asansör, ısı pompası, büyük klimalar ve 11–22 kW elektrikli araç şarjı için trifaze gerekir. Monofaze bir ev en fazla 7,4 kW (32 A) şarj yapabilir.

Güç hesabı

• Monofaze: Güç = 230 V × akım. 16 A ≈ 3,7 kW, 32 A ≈ 7,4 kW.
• Trifaze: Güç = √3 × 400 V × akım (≈ 3 × 230 V × akım). 16 A ≈ 11 kW, 32 A ≈ 22 kW.

Aynı güç trifazede daha düşük akımla taşındığı için kablolar daha ince kalır ve gerilim düşümü azalır. Motorlu cihazlarda trifaze, motorun daha düzgün ve verimli çalışmasını sağlar.

Kablo renkleri

Güncel standarda (IEC) göre: faz L1 kahverengi, L2 siyah, L3 gri; nötr mavi; koruma (toprak) sarı-yeşil. Monofaze hatta kahverengi faz, mavi nötr ve sarı-yeşil toprak bulunur. Eski binalarda farklı renkler görülebilir; işlem öncesi ölçüm yapılmalıdır.

Elektrikli araç şarjında monofaze ve trifaze

• Monofaze 32 A: 7,4 kW. 60 kWh bataryayı %20'den %80'e yaklaşık 5–6 saatte doldurur.
• Trifaze 16 A: 11 kW. Aynı şarj yaklaşık 3,5 saat.
• Trifaze 32 A: 22 kW. Yalnız 22 kW AC şarjı destekleyen araçlarda fark yaratır; çoğu araç AC'de 11 kW ile sınırlıdır.

Araç monofaze şarj ediyorsa trifaze cihaz takılsa bile tek fazdan şarj eder. Bu yüzden önce aracın AC şarj gücüne, sonra evin aboneliğine bakılır.

Evde trifazeye geçiş

Trifaze bağlantı dağıtım şirketinden (Bursa'da UEDAŞ) başvuruyla alınır. Gerekirse sayaç, ana sigorta ve bina kolon hattı değişir; sitelerde kolon hattının kapasitesi kontrol edilir. Trifazeye geçince ev içindeki tek fazlı hatlar üç faza dengeli dağıtılır.

Faz dengesi

Trifaze bir binada yükler fazlara eşit dağıtılmalıdır. Bir faz aşırı yüklenirse o fazın sigortası atar, nötr iletkeni gereğinden çok akım taşır ve gerilim dengesizliği oluşur. Şarj istasyonu gibi büyük yükler eklenirken pano faz dengesine göre yeniden düzenlenir.

Hangisini seçmeliyim?

• Daire, normal ev kullanımı, 7,4 kW'a kadar şarj: monofaze yeterli.
• Müstakil ev, ısı pompası, büyük klima, 11 kW şarj, birden fazla araç: trifaze.
• Atölye, iş yeri, site otoparkı: trifaze.

ENGN, Bursa'da elektrik tesisatı, trifaze pano düzenlemesi ve şarj istasyonu kurulumu hizmeti verir.

• → Bursa şarj istasyonu kurulumu
• → AC ve DC şarj farkı
• → Elektrikli araç şarj süresi
• → Evde kaç amper sigorta kullanılır?
• → Ev tipi şarj istasyonları