Ofis ve mağaza aydınlatması: lüks değerleri, UGR, renk ve armatür seçimi

Yazan Engin Demirel · Elektrik teknikeri, usta öğretici · 12 yıl tecrübe

Kısa cevap: Ofislerde masa başı için yaklaşık 500 lüks, yansıma ve göz kamaşmasını sınırlamak için UGR 19 ve altı, 4000 K nötr beyaz ve en az CRI 80 hedeflenir (EN 12464-1). Mağazalarda ise amaç ürünü satmaktır: satış alanında genel ışık yaklaşık 300–500 lüks, ürünlere bunun 3–5 katı vurgu ışığı, renklerin doğru görünmesi için CRI 90 ve vitrinde mağaza içinden daha parlak ışık kullanılır. Her iki yerde de sensör ve kısma (DALI) enerji tüketimini belirgin azaltır; acil durum aydınlatması ayrıca planlanır.

Ofis aydınlatması

Kaç lüks?

EN 12464-1 iç mekân aydınlatma standardında ofis için yaklaşık değerler:

Yazma, okuma, bilgisayarla çalışma: 500 lüks
Toplantı odası: 500 lüks
Resepsiyon: 300 lüks
Koridor: 100 lüks
Arşiv ve depo: 200 lüks

Bu değerler çalışma yüzeyindeki ortalama aydınlık düzeyidir. Alan içinde ışığın düzgün dağılması (düzgünlük) da önemlidir; masa ile çevresi arasında büyük fark göz yorar.

UGR: göz kamaşması

UGR (birleşik kamaşma derecesi), armatürlerin göz kamaştırma etkisini gösterir; ne kadar düşükse o kadar konforludur. Bilgisayarla çalışılan ofislerde UGR 19 ve altı istenir. UGR armatürün tek başına değil odanın, armatür yerleşiminin ve bakış yönünün sonucudur; üreticinin verdiği değer standart bir oda için hesaplanmıştır. Mikroprizmatik ya da opal difüzörlü LED paneller ve kamaşma önleyici lineer armatürler bu iş için tasarlanır.

Renk ve armatür seçimi

4000 K nötr beyaz: Ofislerde dikkat ve canlılık için yaygın seçim. Dinlenme alanlarında 3000 K kullanılabilir.
CRI 80 ve üzeri: Ofis için yeterli; tasarım ve baskı işlerinde CRI 90.
60×60 LED panel: Asma tavanlı ofislerin standart çözümü.
Lineer sarkıt armatür: Açık ofis ve toplantı masaları üzerinde, yukarıya da ışık veren modeller tavanı aydınlatıp ortamı yumuşatır.
Gömme spot: Koridor ve resepsiyonda.

Mağaza aydınlatması

Genel ve vurgu ışığı

Genel ışık: Satış alanında yaklaşık 300 lüks (küçük mağaza) ile 500 lüks (büyük mağaza) arası; kasa bölümünde 500 lüks.
Vurgu ışığı: Ürünler genel ışığın 3–5 katı parlaklıkta aydınlatılınca göze çarpar. Dar açılı ray spotlar ya da magnet ray spotları bu iş içindir; raf düzeni değiştikçe yerleri de değişebilir.
Duvar aydınlatması: Duvar raflarının ve arka duvarın aydınlık olması mağazayı derin ve ferah gösterir; wallwasher ya da duvara yakın lineer armatür kullanılır.

Renk sıcaklığı ve renk geriverimi

3000 K: Butik, mobilya, ayakkabı ve kozmetik; sıcak ve davetkâr.
4000 K: Market, elektronik, eczane, hırdavat; temiz ve net.
Gıda: Ürüne göre özel ışık rengi tercih edilebilir; ancak renk geriverimi yüksek tutulmalı, ürün yanıltıcı görünmemelidir.
CRI 90 ve üzeri: Tekstil, gıda ve kozmetikte renklerin doğru görünmesi için gerekir.

Vitrin

Gündüz dışarısı çok aydınlık olduğundan vitrin, mağaza içinden belirgin şekilde parlak olmalıdır; aksi hâlde camda yansıma görünür. Vitrin ışığı ayrı devrede tutulup zaman saatiyle kapanıştan sonra belirli saate kadar yakılabilir.

Enerji tasarrufu ve kontrol

Hareket ve varlık sensörü: Koridor, depo, toplantı odası ve tuvaletlerde.
Gün ışığına göre kısma: Pencere kenarındaki armatürler gün ışığı yettiğinde kısılır (DALI ile).
Zaman saati: Vitrin ve tabela aydınlatması.
Bölgeleme: Her alanın ayrı devrede olması, kullanılmayan bölümün kapatılabilmesi.

Acil durum aydınlatması

İş yerlerinde kaçış yolları ve çıkışlar için acil durum aydınlatması gerekir. Elektrik kesildiğinde en az belirtilen süre boyunca yanan, akülü armatürler ya da acil kitli armatürler kullanılır. Ayrıntılar için acil durum aydınlatması rehberimize bakın.

Hesap ve uygulama

Kaç armatür gerektiğini aydınlatma hesabıyla bulabilirsiniz; büyük projelerde hesap DIALux gibi bir programla yapılır. Bursa'daki mağazamızda armatürleri yerinde görebilir, ofis ve mağaza projeleri için ürün seçimi yapabilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

Ofiste kaç lüks olmalı?

EN 12464-1'e göre yazma, okuma ve bilgisayarla çalışılan alanlarda yaklaşık 500 lüks, koridorlarda 100 lüks, resepsiyonda 300 lüks hedeflenir.

UGR 19 ne demek?

UGR, armatürlerin göz kamaştırma derecesidir. Bilgisayarla çalışılan ofislerde UGR 19 ve altı istenir; değer düştükçe göz kamaşması azalır.

Ofis için hangi renk ışık uygundur?

Ofislerde çoğunlukla 4000 K nötr beyaz kullanılır; dinlenme alanlarında 3000 K seçilebilir. Renk geriverimi en az CRI 80 olmalıdır.

Mağaza aydınlatmasında vurgu ışığı ne kadar olmalı?

Ürünlerin dikkat çekmesi için vurgu ışığı genel ışığın yaklaşık 3–5 katı parlaklıkta olmalıdır. Dar açılı ray ya da magnet ray spotları kullanılır.

Mağazada hangi renk sıcaklığı seçilmeli?

Butik, mobilya ve kozmetikte 3000 K sıcak beyaz; market, elektronik ve eczanede 4000 K nötr beyaz yaygındır. Tekstil ve gıdada CRI 90 ve üzeri önerilir.