Acil durum aydınlatması: zorunluluk, süre, lüks değerleri ve armatür seçimi

Kısa cevap: Acil durum aydınlatması, elektrik kesildiğinde kendi aküsüyle ya da merkezi bir akü sisteminden beslenerek yanan ve insanların binayı güvenle terk etmesini sağlayan aydınlatmadır. Türkiye'de Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik kaçış yollarında ve belirli yapılarda acil aydınlatma ile yönlendirme işaretlerini zorunlu tutar. Avrupa standardı EN 1838'e göre kaçış yolunun orta çizgisinde en az 1 lüks, açık alanlarda (panik önleme) en az 0,5 lüks sağlanmalı; sistem en az 1 saat (çoğu yapıda 1–3 saat) çalışmalıdır.

Acil aydınlatmanın türleri

• Kaçış yolu aydınlatması: Koridor, merdiven ve çıkışlara giden yolu aydınlatır; en az 1 lüks.
• Açık alan (panik önleme) aydınlatması: 60 m²'den büyük alanlarda insanların kaçış yoluna ulaşabilmesi için; en az 0,5 lüks.
• Yüksek riskli iş alanı aydınlatması: Tehlikeli makinelerin güvenle durdurulabilmesi için; normal aydınlığın en az %10'u ve 15 lüks.
• Yönlendirme (exit) armatürleri: "Çıkış" ve ok işaretli, ışıklı işaretler; kapı üstlerinde ve yön değişimlerinde.

Nerelere armatür konur?

Standart, armatürlerin özellikle şu noktalara konmasını ister: her çıkış kapısı, merdivenlerde her basamak doğrudan ışık alacak şekilde, kat ve yön değişimleri, koridor kesişimleri, yangın söndürme ekipmanı ve yangın alarm butonları, ilk yardım noktaları ve dışarıdaki toplanma alanına çıkış.

Sürekli ve sürekli olmayan

• Sürekli (maintained): Normalde de yanar, kesintide akü ile devam eder. Sinema, tiyatro, AVM gibi insanların toplu bulunduğu yerlerde ve çıkış işaretlerinde.
• Sürekli olmayan (non-maintained): Yalnız elektrik kesilince yanar. Koridor ve merdivenlerde yaygındır.

Armatür seçenekleri

• Kendinden akülü acil armatür: Tavan ya da duvar tipi, kendi bataryası ve şarj devresi var; küçük ve orta binalarda pratik.
• Acil kitli armatür: Normal LED panel, bant armatür ya da etanj armatüre acil durum kiti eklenir; kesintide aynı armatür düşük güçte yanmaya devam eder. Ayrı armatür gerekmeden tavan düzeni korunur.
• Merkezi akü sistemi: Büyük binalarda bütün acil armatürler tek bir akü ünitesinden beslenir; bakım ve test merkezîdir.
• Kendinden test özellikli armatürler testleri otomatik yapar ve arızayı ışıkla gösterir.

Süre ve akü

Çoğu yapıda en az 1 saat istenir; yüksek ve kalabalık binalarda, otellerde ve hastanelerde 2–3 saat tercih edilir. Akü zamanla kapasite kaybeder; yaşlanma payıyla seçilmeli ve üreticinin önerdiği sürede değiştirilmelidir.

Bakım ve test

• Ayda bir kısa fonksiyon testi (armatürün kesintide yandığının kontrolü).
• Yılda bir tam süre testi (akünün belirtilen süre boyunca yettiğinin kontrolü).
• Testlerin kayıt altına alınması; yangın denetimlerinde istenir.

Kesin şartlar yapının sınıfına ve yangın projesine göre belirlenir; proje ve onay yetkili mühendis tarafından yapılmalıdır.

ENGN, Bursa'da acil durum ve yönlendirme armatürleri, acil kitli armatür tedariki ve montajı yapar.

• → Acil durum ve sensörlü aydınlatma
• → Etanj ve yüksek tavan armatürü
• → 60×60 LED panel kaç watt?
• → Bant armatürler
• → Endüstriyel aydınlatma