Aydınlatma hesabı nasıl yapılır? Kaç lümen, kaç armatür gerekir?

Kısa cevap: Gereken toplam ışık akısı, hedef aydınlık düzeyi (lüks) ile alanın (m²) çarpımının, ışığın ne kadarının çalışma yüzeyine ulaştığını gösteren katsayıya bölünmesiyle bulunur: Toplam lümen = Lüks × m² ÷ (Kullanım katsayısı × Bakım katsayısı). Açık renkli, normal yükseklikteki odalarda LED armatürlerle bu iki katsayının çarpımı yaklaşık 0,5–0,6 alınabilir. Armatür sayısı = toplam lümen ÷ bir armatürün lümeni. Örnek: 30 m² ofis, 500 lüks → 500 × 30 ÷ 0,6 ≈ 25.000 lümen → 3.600 lümenlik panelden yaklaşık 7, simetrik yerleşim için 8 adet.

1. Hedef lüksü belirleyin

Yaklaşık değerler (ofis ve iş yerleri için EN 12464-1, konutlar için yaygın uygulama):

• Ofis masası, bilgisayar çalışması: 500 lüks
• Toplantı odası: 500 lüks
• Mağaza satış alanı: 300–500 lüks
• Mutfak tezgâhı: 300–500 lüks
• Banyo ayna önü: 300–500 lüks
• Salon genel ışık: 100–150 lüks
• Yatak odası: 100 lüks
• Koridor ve merdiven: 100 lüks
• Depo, garaj: 100–200 lüks

2. Alanı hesaplayın

Odanın uzunluğu × genişliği. L biçimli odaları dikdörtgenlere bölün; farklı lüks gereken bölümleri (ör. salon + mutfak) ayrı hesaplayın.

3. Katsayıları seçin

• Kullanım katsayısı (CU): Armatürden çıkan ışığın ne kadarının çalışma yüzeyine ulaştığı. Açık renk duvar ve tavanlı, kare ya da geniş odalarda yüksek (0,6–0,8); koyu renkli, dar ve yüksek tavanlı odalarda düşük (0,4–0,5).
• Bakım katsayısı (MF): Zamanla LED akısının düşmesi ve kirlenme payı; temiz iç mekânlarda yaklaşık 0,8.

Kısa yol: Normal bir oda için CU × MF ≈ 0,5–0,6.

4. Toplam lümeni ve armatür sayısını bulun

Toplam lümen = Lüks × m² ÷ (CU × MF)

Armatür sayısı = Toplam lümen ÷ armatür lümeni (yukarı yuvarlayın, simetrik yerleşime göre ayarlayın)

Armatürün lümen değerini ürünün teknik bilgisinden alın; watt değerinden tahmin etmeyin, çünkü verim armatüre göre değişir.

Örnek hesaplar

• Ofis, 6 × 5 m = 30 m², 500 lüks: 500 × 30 ÷ 0,6 = 25.000 lümen. 3.600 lümenlik 60×60 panelden 25.000 ÷ 3.600 ≈ 7 → 2 sıra × 4 = 8 panel.
• Salon, 25 m², 150 lüks: 150 × 25 ÷ 0,55 ≈ 6.800 lümen. 600 lümenlik gömme spottan yaklaşık 11 spot ya da daha az spot + lineer armatür.
• Mutfak tezgâhı, 3 m tezgâh: Tezgâh altı ışık metre başına yaklaşık 300–500 lümen; genel ışık ayrıca hesaplanır.
• Depo, 20 × 15 m = 300 m², 7 m tavan, 200 lüks: 200 × 300 ÷ 0,6 = 100.000 lümen. 15.000 lümenlik yüksek tavan armatüründen yaklaşık 7; yerleşimde 2 sıra × 4 = 8.

Armatürler arası mesafe

• Genel kural: Armatür aralığı, armatürün çalışma yüzeyine olan yüksekliğini çok aşmamalı (yaklaşık 1–1,5 katı). Aksi hâlde armatürlerin arasında karanlık bölgeler oluşur.
• Duvara uzaklık, armatür aralığının yaklaşık yarısıdır.
• Dar açılı spotlar daha sık, geniş açılılar daha seyrek yerleştirilir.

Kaç watt eder?

LED armatürlerin verimi genellikle watt başına 90–130 lümendir. 25.000 lümen için yaklaşık 190–280 W LED gücü gerekir. Elektrik tüketimi hesabı için armatürün gerçek gücünü teknik bilgiden alın.

Ne zaman program kullanılmalı?

Bu hesap ortalama değer verir; ışığın düzgün dağılıp dağılmadığını, kamaşmayı (UGR) ve duvar aydınlığını göstermez. Ofis, mağaza ve endüstriyel projelerde hesap DIALux ya da Relux gibi bir programla, armatürün ışık dağılım dosyası kullanılarak yapılır.

• → Lümen, watt ve renk sıcaklığı
• → 60×60 LED panel kaç watt?
• → Asma tavan spot ölçüleri
• → Ofis ve mağaza aydınlatması
• → Etanj ve yüksek tavan armatürü
• → LED projektör kaç watt?
• → LED paneller
• → Endüstriyel aydınlatma