LED avize çeşitleri ve salon avizesi seçimi: ölçü, yükseklik, watt ve ışık rengi

Kısa cevap: Avize çeşitleri montaja göre sarkıt (askılı) ve plafonyer (tavana yakın), ışık kaynağına göre entegre LED'li ve ampullü (E27, GU10 duylu) olarak ayrılır. Ölçü için yaygın kural: odanın iki kenarının toplamı (metre) yaklaşık 8–10 ile çarpılır, sonuç santimetre cinsinden avize çapıdır; 4 × 5 m salon için yaklaşık 75–90 cm. Yemek masası üstünde avizenin alt kenarı masa yüzeyinden çoğunlukla 70–80 cm yukarıda olur, üzerinden yürünen yerde yerden en az yaklaşık 2,1 m kalır. Salonda 2700–3000K sıcak beyaz, mutfakta 3000–4000K yaygındır; ışık miktarını watt değil lümen belirler.

Bu rehber avizenin kendisini anlatır. Salonu tek bir orta lamba yerine spot, lineer ve gizli ışıkla katmanlı aydınlatmak istiyorsanız avizesiz salon aydınlatması, tavandaki diğer armatür türleri için tavan lambası çeşitleri rehberine bakın.

Avize çeşitleri

Montaj biçimine göre:

• Sarkıt avize: Tavandaki göbekten askı teli, zincir ya da kabloyla aşağı sarkar. Yemek masası, mutfak adası ve yüksek tavanlı salonlarda ışığı kullanılan yüzeye yaklaştırır. Askı boyu çoğu modelde ayarlanabilir.
• Plafonyer avize: Tavana sıfır ya da çok yakın monte edilir. Tavan yüksekliği 2,5 m civarı olan dairelerde, koridorda ve yatak odasında odayı basık göstermez, kafa çarpma riski yoktur.
• Tavana yakın sarkıt: Birçok modern LED avize kısa askıyla tavana yakın da asılabilir; sarkıt görünümünü korur ama yer kaplamaz.

Ölçek ve düzene göre:

• Tekli sarkıt: Tek bir gövde. Küçük masa, sehpa ya da okuma köşesi için.
• Çoklu sarkıt (3'lü, 5'li): Birden çok küçük sarkıt yan yana ya da bir göbekten dağılır. Uzun yemek masası ve mutfak adası için yaygındır.
• Halka, kare ve lineer LED avize: İnce alüminyum profilden yapılan modern formlar. Halka (yuvarlak) avize kare odalara ve yuvarlak masalara, dikdörtgen ya da lineer avize uzun masalara uyar.

Işık kaynağına göre:

• Entegre LED avize: LED ve sürücü gövdenin içindedir, ampul takılmaz. İnce form ve eşit ışık verir. LED ömrü uzundur ama arızada sürücü ya da LED modülü değişir, ampul değiştirir gibi kolay değildir.
• Ampullü (duylu) avize: E27 ya da GU10 duya LED ampul takılır. Işık rengini ve parlaklığı ampulle değiştirebilirsiniz; taş, metal, cam gibi dekoratif gövdeler çoğunlukla bu tiptedir. Ampul seçimi için LED ampul çeşitleri rehberine bakın.

"Modern avize" denince bugün çoğunlukla sade çizgili entegre LED avizeler, "klasik avize" denince kollu, kristal ya da çok ampullü modeller kastedilir. Seçimi tarz kadar oda ölçüsü, tavan yüksekliği ve ışık ihtiyacı belirler.

Salon avizesi kaç cm olmalı?

Yaygın kural şöyle: odanın uzunluğu ile genişliği metre cinsinden toplanır, yaklaşık 8–10 ile çarpılır; çıkan sayı santimetre cinsinden uygun avize çapıdır.

• 3 × 4 m oda: 7 × 8–10 ≈ 55–70 cm
• 4 × 5 m salon: 9 × 8–10 ≈ 75–90 cm
• 5 × 6 m salon: 11 × 8–10 ≈ 90–110 cm

Bu bir başlangıç noktasıdır, kesin kural değildir. İnce profilli halka avize aynı çapta dolu gövdeli bir avizeden daha hafif görünür, bu yüzden bir üst ölçü seçilebilir. Salonun bir bölümü yemek alanıysa avizeyi oda ölçüsüne değil masaya göre seçin.

Dikdörtgen ve lineer avizelerde uzunluk ölçüsü önemlidir. Uzun salonda tek bir büyük halka yerine masanın üstüne lineer avize, oturma grubunun üstüne ayrı bir genel ışık koymak çoğu zaman daha dengeli sonuç verir.

Yemek masası üstüne avize: ölçü ve yükseklik

Yemek masasının üstünde ölçüyü masa belirler:

• Çap ya da genişlik: Yaygın kural olarak masa genişliğinin yarısı ile üçte ikisi arası. 90 cm genişliğindeki masa için 45–60 cm.
• Uzunluk: Dikdörtgen ya da lineer avize, masanın iki ucundan en az 15–30 cm içeride kalmalı. Böylece ışık masanın dışına taşmaz, oturanların başı avizeye yaklaşmaz.
• Çoklu sarkıtlar: Masa boyunca eşit aralıkla asılır; 3'lü düzen 180–200 cm civarı masalarda yaygındır.
• Yükseklik: Kaynaklar masa yüzeyi ile avizenin alt kenarı arasında 60–90 cm aralığını verir; pratikte 70–80 cm iyi bir başlangıçtır. Bu mesafe oturanların birbirini görmesini engellemez, ışık da gözü almaz.

Avize masanın tam ortasına gelmeli. Tavandaki elektrik çıkışı masanın ortasında değilse çıkışı taşıtmak ya da tavana bir askı kancası ekleyip kabloyu oraya yönlendirmek gerekir; bu işi yetkili elektrikçi yapmalıdır.

Tavan yüksekliğine göre seçim

Avizenin altı yerden kaç cm yüksekte olmalı sorusunun cevabı, altından yürünüp yürünmediğine bağlıdır:

• Üzerinden yürünen yer (salon ortası, giriş, koridor): Avizenin en alt noktası yerden en az yaklaşık 2,1 m yukarıda kalmalı.
• Masa ya da ada üstü: Yerden değil yüzeyden ölçülür (yukarıdaki 70–80 cm kuralı), çünkü altından yürünmez.
• Tavan yüksekliği yaklaşık 2,4–2,6 m: Plafonyer ya da tavana yakın monte edilen ince LED avize uygundur. Uzun sarkıt odayı basık gösterir.
• Tavan yüksekliği 2,7 m ve üzeri: Sarkıt avize rahat kullanılır. Yaygın uygulama, tavan 2,4 m'nin üzerindeki her 30 cm için avizeyi yaklaşık 7–8 cm daha aşağı indirmektir.
• Çift kat yüksekliğindeki salon ve merdiven boşluğu: Büyük çaplı ya da çok katmanlı avizeler, ışığı aşağıya indirecek uzun askılarla kullanılır.

LED avize kaç watt olmalı? Lümen hesabı

Watt elektrik tüketimini, lümen ışık miktarını gösterir. İki avizeyi karşılaştırırken lümene bakın; aynı wattta farklı modeller farklı ışık verebilir.

Yaklaşık ihtiyaç:

• Salon genel ışık: metrekare başına yaklaşık 100–150 lümen. 20 m² salon için 2.000–3.000 lümen.
• Yemek masası üstü: masa yüzeyinde daha yoğun ışık istenir; avize genel ışığa ek olarak düşünülür.
• Yatak odası: daha az ışık yeterlidir, ama dim seçeneği önemlidir.

Avize tek başına bütün odayı eşit aydınlatmaz; köşelerde aplik, lambader ya da spotla destek gerekir. Lüks ve lümen hesabının ayrıntısı için aydınlatma hesabı nasıl yapılır rehberine bakın. Gücü biraz yüksek seçip dimle kısmak, düşük güçlü avizeyle yetersiz kalmaktan iyidir.

Işık rengi: kaç Kelvin?

• 2700–3000K (sıcak beyaz): Salon, yatak odası, yemek alanı. Akşam saatlerinde dinlendirici, ahşap ve kumaşla uyumlu.
• 4000K (nötr beyaz): Mutfak, çalışma alanı, ofis. Renkleri daha net gösterir.
• 5000–6500K (soğuk beyaz): Evde genellikle tercih edilmez; teknik alan ve depoya uygundur.

Aynı odadaki bütün armatürlerin ışık rengi aynı olmalı; avizesi 3000K, spotları 6500K olan salon iki parçalı görünür. Renksel geriverim (CRI) 80 ve üzeri ev için yeterlidir. Ayrıntı için ışık rengi kaç Kelvin olmalı rehberine bakın.

Dim ve kumanda

Avizenin parlaklığını ayarlamak salon ve yatak odasında büyük fark yaratır: yemekte tam ışık, film izlerken kısık ışık. Ancak her LED avize her dimmerle çalışmaz:

• Ampullü avizede ampulün "dim edilebilir" olması ve dimmerin LED uyumlu olması gerekir.
• Entegre LED avizede dim, sürücüyle belirlenir. Standart (aç/kapa) sürücülü avize duvar dimmerine bağlanırsa titreyebilir ya da hiç kısılmaz.
• DALI sürücülü avize dijital olarak kısılır; DALI kontrol cihazı ya da otomasyon sistemiyle çalışır, sıradan duvar dimmerine bağlanmaz.

Uyum için dimmer ve dim edilebilir LED rehberine bakın. Kumandalı ve renk değiştiren (3 renkli) avizeler de vardır; kumandayı kaybetmemek ve duvar anahtarını sürekli açık bırakmak gerekir.

Odaya göre avize seçimi

• Salon: Oda ölçüsüne göre çap, 2700–3000K, dim seçeneği. Tavan alçaksa plafonyer ya da tavana yakın ince halka avize. Oturma grubu ve yemek masası ayrıysa iki ayrı armatür daha dengeli.
• Yemek masası: Masa genişliğinin yarısı ile üçte ikisi arası, yüzeyden 70–80 cm. Uzun masaya dikdörtgen ya da lineer avize, yuvarlak masaya halka.
• Mutfak avizesi: Mutfak adası ya da masa üstüne 2–3 sarkıt yaygındır. Tezgâh için genel ışık ve dolap altı ışık ayrıca gerekir; ışık rengi 3000–4000K. Yağ ve buhar olan bölümde silinebilir, kapalı gövdeli model seçin. Bkz. mutfak aydınlatması.
• Yatak odası avizesi: Yatarken doğrudan göze gelmeyen, difüzörlü ya da endirekt ışık veren model. Tavan alçaksa plafonyer. Sıcak beyaz ve mutlaka dim. Bkz. yatak odası aydınlatması.
• Çocuk odası: Kırılmaz gövde, tavana yakın montaj, kısılabilir ışık.

Montaj ve güvenlik

• Ağırlık: Avize, tavandaki kancaya ya da üreticinin askı aparatına asılır; yalnız elektrik kablosuna asılmaz. Ağır avizede tavan dübelinin taşıma kapasitesi kontrol edilir.
• Topraklama: Metal gövdeli avizede topraklama iletkeni bağlanmalıdır. Bkz. topraklama kablosu ve topraklı priz.
• Banyo ve ıslak hacim: Çoğu avize IP20'dir, yalnız kuru iç mekân içindir.
• Montajdan önce ilgili hattın sigortası kapatılır. Avize bağlantısını, kablo taşıma ve dimmer kurulumunu yetkili elektrikçi yapmalıdır.

Sitemizdeki LED avizeler

Sitemizdeki Lamptime LED avizeler alüminyum profil gövdelidir; askı telleriyle sarkıt ya da tavana yakın monte edilir. Ortak özellikleri: 2700K–6500K ışık rengi seçeneği, CRI 80 üzeri, UGR 21, IP20, beyaz ya da siyah gövde ve parlaklık ayarı için DALI sürücü seçeneği. Siparişe özel üretilir.

• Lamptime LD10 slim halka LED avize: Ø400 mm 30 W, Ø600 mm 45 W, Ø800 mm 60 W, Ø1000 mm 75 W, Ø1200 mm 90 W; 45 mm ince profil.
• Lamptime LD11 halka LED avize: Aynı çap ve güç seçenekleri, 80 mm profil.
• Lamptime LD19 dikdörtgen LED avize: 300×1000 mm 60 W, 300×1200 mm 75 W, 300×1500 mm 90 W; uzun yemek masası ve toplantı masası için.
• Lamptime LD20 dolu dikdörtgen LED avize: 1000 mm boyda 150, 200, 300 ve 400 mm genişlik seçenekleri.
• Lamptime LD14 su yolu LED avize: 1000 mm 30 W ve 1200 mm 40 W.

Ampullü dekoratif sarkıt isteyenler için Molled modelleri:

• Molled MOL3801 Traverter taş sarkıt: Doğal taş gövde, E27 duy, IP20; yemek masası ve mutfak adası için.
• Molled Thin serisi sarkıt: Silindirik metal gövde, GU10 duy; siyah, altın ve eskitme renk.

Ürünleri ENGN'nin Bursa Nilüfer'deki mağazasında da görebilirsiniz.

• → LED avize modelleri
• → Avizesiz salon aydınlatması
• → Işık rengi kaç Kelvin olmalı?
• → Aydınlatma hesabı nasıl yapılır?