Elektrikli araç uzatma kablosu ile şarj edilir mi? Güvenli uzatma ve adaptör seçimi

Kısa cevap: Elektrikli araç evdeki sıradan uzatma kablosu, makara ya da çoklu prizle şarj edilmemelidir. Şarj saatlerce 10–16 A sürekli akım çeker; ince kesitli, makarada sarılı ya da gevşek temaslı bir uzatma bu yükte ısınır ve yangın riski oluşturur. Taşınabilir (Mod 2) şarj cihazında uzatma şartsa ve aracınızın kılavuzu yasaklamıyorsa yalnız cihazın fişiyle aynı tipte, akıma uygun kesitte (16 A için 3 × 2,5 mm², 32 A için 3 × 6 ya da 5 × 6 mm²), topraklı, tek parça ve tamamen açılmış bir seyyar uzatma kullanın. Type 2 (Mod 3) şarj kablosu uzatılmaz; daha uzun kablo alınır. Her gün aynı yerde şarj ediyorsanız kalıcı çözüm park yerine kendi hattıyla priz ya da wallbox çektirmektir.

Bu rehber, prizin uzak olduğu durumda ne yapılacağını anlatır. Prizden şarjın genel kuralları için apartmanda prizden elektrikli araç şarjı, cihaz seçimi için taşınabilir şarj cihazı seçimi rehberlerine bakın.

Normal uzatma kablosu neden tehlikeli?

Bir ütü ya da ısıtıcı da 2.000 W'ın üzerinde güç çeker ama çoğu zaman kısa süre çalışır ya da termostatla açılıp kapanır. Araç şarjı ise farklıdır: 16 A'de yaklaşık 3,7 kW, saatlerce kesintisiz. 60 kWh bataryalı bir araç ev prizinde boştan dolmaya 16–17 saat sürer. Uzatma kablosunun zayıf noktaları bu sürekli yükte ortaya çıkar.

• Kesit yetersizliği: Ev tipi uzatmaların birçoğu 3 × 1,5 mm² ya da daha ince kabloyla yapılır. Kablo inceldikçe direnci artar, akım geçerken ısı üretir.
• Makarada sarılı kablo: Sarılı kablo ürettiği ısıyı dışarı atamaz, katlar birbirini ısıtır. Kablo makaralarının üzerinde "sarılı" ve "tamamen açık" kullanım için iki ayrı güç değeri yazar; sarılı değer çok daha düşüktür. Makarayı açmadan araç şarj etmek yalıtımı eritebilir.
• Fiş-priz teması: Isınmanın en sık başladığı yer kablonun kendisi değil, temas noktalarıdır. Eski ya da gevşemiş priz yayları, ucuz çoklu prizler ve araya eklenen her ek fiş temas direnci demektir. Çoklu prizin her girişi ayrı bir risk noktasıdır.
• Uç uca eklenmiş uzatmalar: İki uzatmayı birbirine takmak hem temas noktasını hem kablo uzunluğunu artırır.
• Dış mekân koşulları: Yağmur, su birikintisi, araç tekerleği altında ezilme ve güneş, iç mekân uzatmasının yalıtımını kısa sürede bozar.
• Topraklama: Taşınabilir şarj cihazları korumayı topraklama iletkenine dayanarak yapar. Topraksız ya da toprak bağlantısı zayıf bir uzatma, cihazın hata vermesine ya da korumanın işlememesine yol açar. Ayrıntı için topraklama kablosu ve topraklı priz.

Basit bir hesap: kablo ne kadar ısınır?

Bakır kablonun direnci kesitle ters, uzunlukla doğru orantılıdır. Tek fazlı bir uzatmada akım gidip döndüğü için iki iletken hesaba girer: R ≈ 2 × uzunluk × 0,0178 / kesit (Ω).

• 25 m, 3 × 1,5 mm² makara, 16 A: direnç yaklaşık 0,59 Ω. Kablo boyunca yaklaşık 150 W ısı oluşur ve gerilim yaklaşık 9,5 V (%4) düşer. Makara sarılıysa bu 150 W, makaranın içinde hapsolan küçük bir ısıtıcı gibidir.
• 10 m, 3 × 2,5 mm² seyyar uzatma, 16 A: direnç yaklaşık 0,14 Ω. Isı yaklaşık 36 W, gerilim düşümü yaklaşık 2,3 V (%1). Bu ısı açık kablonun boyuna yayılır ve sorun çıkarmaz.

Kesit ve gerilim düşümünü kendi hattınız için hesaplamak isterseniz kablo kesiti hesabı rehberine bakın.

Araç üreticileri ne diyor?

Birçok araç üreticisi kullanım kılavuzunda uzatma kablosu, makara ve çoklu priz kullanılmamasını açıkça yazar; bazıları taşınabilir şarj cihazında adaptör kullanımını da yasaklar. Gerekçe her zaman aynıdır: prizde ve bağlantı noktalarında aşırı ısınma, yangın ve elektrik çarpması. Uzatma ya da adaptör kullanmadan önce aracınızın kılavuzundaki şarj bölümünü okuyun. Kılavuz yasaklıyorsa kılavuza uyun; aksi kullanımda olası bir hasarda garanti ya da sigorta anlaşmazlığı çıkabilir.

Mod 2 ile Mod 3 arasındaki fark

• Mod 2 (taşınabilir şarj cihazı): Prize takılan fiş, üzerinde kontrol ve koruma kutusu, araca giden Type 2 ucu. Prizle cihaz arasındaki bağlantı sıradan bir fiş-priz bağlantısıdır; uygun seyyar uzatma burada kullanılabilir.
• Mod 3 (wallbox ya da halka açık AC istasyon): İstasyon ile araç arasında Type 2 şarj kablosu vardır ve istasyonla araç bu kablo üzerinden sürekli haberleşir. Bu kablo uzatılmaz.

Soket ve kablo tipleri için şarj kablosu ve soket tipleri rehberine bakın.

Uzatma şartsa: doğru seyyar uzatma nasıl seçilir?

Kılavuzunuz izin veriyorsa ve priz park yerinden uzaksa, taşınabilir şarj cihazı için üretilmiş bir seyyar uzatma kullanın. Seçerken şunlara bakın:

1. Fiş-priz tipi cihazla aynı olsun: Uzatmanın prizi, şarj cihazınızın fişiyle aynı tipte olmalıdır. 1/16A ev prizi (Schuko), 3/32A mavi tek fazlı CEE, 5/16A ve 5/32A kırmızı üç fazlı CEE. İlk rakam kutup sayısını, ikincisi akımı gösterir.
2. Kesit akıma uygun olsun: Sitemizdeki seyyar uzatmalarda 16 A ev prizi için 3 × 2,5 mm², 3/32A için 3 × 6 mm², 5/16A için 5 × 2,5 mm², 5/32A için 5 × 6 mm² esnek TTR kablo kullanılır.
3. Uzunluk gereğinden fazla olmasın: 5 m ya da 10 m. Kısa kablo daha az ısınır, daha az gerilim düşürür. İki uzatmayı uç uca eklemeyin.
4. Dış mekâna uygun olsun: Yağmura açık bağlantılar için fiş ve prizi IP68 olan sürümü seçin. Bağlantı noktasını su birikintisinden uzak, yerden yüksekte tutun.
5. Tamamen açın: Makaraya ya da kangala sarılı bırakmayın; araç tekerleğinin, kapının ya da yayaların ezeceği yerden geçirmeyin.
6. Akımı düşürün: Eski ya da durumu bilinmeyen tesisatta cihazın akım ayarını düşürün. Örneğin Bemis Mini Mobile 10–16 A, Mono Mobile 16–32 A, Pro Mobile 2 6–32 A arasında ayarlanır.
7. İlk şarjlarda kontrol edin: Şarjın ilk saatinde fişe ve prize elinizi sürün. Elle tutulamayacak kadar ısınma, renk değişimi ya da yanık kokusu varsa şarjı durdurun ve prizi yetkili elektrikçiye kontrol ettirin.

Uzatma yalnız kablonun kendisini çözer; prizin ve hattın sürekli yüke uygun olması gerekir. Araç şarj edilecek priz mümkünse kendi sigortasıyla ayrı bir hattan beslenmeli, kaçak akım rölesiyle korunmalıdır. Apartman otoparkında ortak alandaki prizi kullanmadan önce yönetimin onayını alın.

Dönüştürücü adaptörler: ev prizi ve CEE arasında geçiş

Taşınabilir şarj cihazınızın fişi ile gittiğiniz yerdeki priz farklı olabilir. Dönüştürücü adaptörler bu geçişi sağlar:

• 1/16A fiş – 3/32A priz: Mono Mobile gibi mavi 32 A fişli cihazı ev prizine takmak için.
• 1/16A fiş – 5/32A priz ve 1/16A fiş – 5/16A priz: Üç fazlı cihazı (Pro Mobile 2) ev prizine takmak için.
• 3/32A fiş – 1/16A priz: Ev prizi fişli bir cihazı mavi endüstriyel prize takmak için.
• 3/32A fiş – 5/32A priz: Üç fazlı cihazı mavi tek fazlı prize takmak için.

Adaptörlerin çoğu 30 cm kablolu yapıdadır; böylece prize takılıyken fişe ve prize mekanik yük binmez. Unutmayın: adaptör bağlantının en düşük değerini aşamaz. Ev prizinden beslenen bir bağlantıda şarj en fazla 16 A ve tek faz olur, yani en çok yaklaşık 3,7 kW. Cihazınızın akımını buna göre ayarlayın. Üç fazlı cihaz tek fazlı prize bağlandığında tek fazda, düşük güçte şarj eder. Adaptörün üzerine bir de uzatma eklemek bağlantı noktası sayısını artırır; mümkünse dönüştürücü uçlu tek parça seyyar uzatma kullanın.

Type 2 şarj kablosu uzatılır mı?

Hayır. Wallbox ya da halka açık istasyonda kullanılan Type 2 (Mod 3) kablo, istasyon ile araç arasında tek parça olmalıdır. Elektrikli araç şarjının temel standardı IEC 61851-1, araç ile istasyonu bağlayan şarj kablosuna ek olarak bir uzatma seti ya da ikinci kablo kullanılmasına izin vermez. Piyasada Type 2 kabloları uç uca eklemeye yarayan ara parçalar bulunsa da bu bağlantı standart dışıdır; kablo kilidi, haberleşme ve koruma için tasarlanmamış bir ek noktası oluşturur.

Kablonuz kısa geliyorsa doğru çözüm daha uzun bir Type 2 kablodur. Sitemizdeki Bemis Type 2 şarj kablosu 22 kW ve 11 kW'ta 3'ten 15 metreye, 7,4 kW ve 3,7 kW'ta 3'ten 10 metreye kadar uzunluklarda bulunur. Kendi garajınızda çoğunlukla 3–5 m, halka açık istasyonlarda 5–7 m yeterlidir. Uzun kablo daha ağırdır ve daha zor toplanır; gereğinden uzun almayın.

Kablolu bir wallbox'ın kablosu kısa geliyorsa kabloyu değil, cihazın yerini düşünün: wallbox'ı park yerine yaklaştırmak, yani besleme hattını uzatmak doğru çözümdür.

En kalıcı çözüm: park yerine priz ya da wallbox

Aracı her gün aynı yerde şarj ediyorsanız uzatma geçici bir çözümdür. Kalıcı çözümler:

• Park yerine CEE priz: Panodan kendi sigortası ve kaçak akım rölesiyle beslenen mavi 3/32A priz tesis ettirildiğinde Mono Mobile gibi bir taşınabilir cihazla 7,4 kW'a çıkabilirsiniz.
• Wallbox: Duvara sabitlenen ev tipi şarj istasyonu; tek fazda 7,4 kW, üç fazda 11 ya da 22 kW. Kablo hep yerindedir, uzatma ya da adaptör gerekmez. Bkz. wallbox nedir.

Her iki çözümde de hat kesiti mesafeye ve akıma göre seçilir, hattın sonunda uygun tipte kaçak akım koruması bulunur. Ev şarjının bütün adımları için evde elektrikli araç şarjı rehberine bakabilir, size uygun cihazı şarj cihazı seçim sihirbazı ile bulabilirsiniz. Priz ya da wallbox hattını yetkili elektrikçi çekmeli; bitince topraklama ve kaçak akım testleri yapılmalıdır.

Güvenli kullanım için kısa kontrol listesi

• Ev tipi uzatma, makara, çoklu priz ve priz adaptörü kullanmayın.
• Aracınızın kılavuzundaki şarj uyarılarını okuyun.
• Seyyar uzatma kullanıyorsanız cihazın fişiyle aynı tipte, uygun kesitte, topraklı ve tek parça olsun; tamamen açın.
• Type 2 kabloyu uzatmayın; gerekiyorsa daha uzun kablo alın.
• Fiş ve prizi ilk şarjlarda kontrol edin; ısınma varsa akımı düşürün ya da şarjı durdurun.
• Her gün şarj ediyorsanız park yerine priz ya da wallbox çektirin.

Sitemizdeki uzatma kablosu ve adaptörler

Şarj adaptörleri ve uzatma kabloları kategorimizde:

• Bemis seyyar uzatma kablosu: 1/16A, 3/32A, 5/16A ve 5/32A sürümler; 3 × 2,5 mm² ile 5 × 6 mm² arası TTR kablo; 5 ve 10 m; IP68 fiş ve prizli 10 m sürüm. Ev prizinden mavi ya da kırmızı CEE prize dönüştüren uçlu sürümleri de var.
• Bemis dönüştürücü adaptör: ev prizi ile mavi ve kırmızı CEE prizler arasında 8 farklı adaptör, çoğu 30 cm kablolu.

Taşınabilir cihazlar için taşınabilir araç şarj cihazı, kalıcı çözüm için ev tipi şarj istasyonu kategorilerine bakın. ENGN, Bemis yetkili bayisidir; Bursa Nilüfer'deki mağazamızda ürünleri görebilir, Bursa'da şarj istasyonu kurulumu için bize ulaşabilirsiniz.

• → Şarj adaptörleri ve uzatma kabloları
• → Bemis Type 2 şarj kablosu
• → Taşınabilir şarj cihazı seçimi
• → Bursa şarj istasyonu kurulumu