Soorten plafondlampen: kiezen op plafond en ruimte

Geschreven door Engin Demirel · Elektrotechnicus, meester-instructeur · 12 jaar ervaring

Kort antwoord: Kijk eerst naar het plafond. Bij een systeemplafond of gipsplaat passen inbouwspots, inbouw-LED-panelen en inbouwprofielen. Op een betonplafond kies je een LED-opbouwlamp, opbouwspots, een opbouwpaneel, een magneetrail of een railsysteem. Trappenhuis, gang en kelder lenen zich voor een plafondlamp met bewegingssensor; in de badkamer telt de juiste IP-waarde per zone.

Eerst het plafond bekijken

Systeemplafond of gipsplaat: erboven zit ruimte. Inbouwspots, inbouwpanelen en profielen zijn mogelijk. Let op inbouwdiepte en zaagmaat, zie maten van inbouwspots.
Beton of stucplafond: geen ruimte voor inbouw. Opbouwlamp, opbouwspots, opbouwpaneel, magneetrail of railspots.
Plafondhoogte: bij 2,5–2,8 m werken platte lampen dicht tegen het plafond het best. Vanaf ongeveer 3 m doen hanglampen en spots met smalle bundel het beter. Hallen zijn een apart onderwerp: vochtbestendige en hallenarmaturen.

De belangrijkste soorten

LED-opbouwlamp (plafonnière): rond of vierkant, direct op het plafond geschroefd. De eenvoudigste keuze op beton voor hal, slaapkamer en kinderkamer.
Inbouwspot: in het plafond, alleen de rand is zichtbaar. Gelijkmatig verdeeld voor basislicht of gericht als accent. Zie soorten spots.
Opbouwspot: cilinder- of kubusvorm op het plafond, de spotlook zonder holle ruimte.
LED-paneel: 60x60, 30x60, 30x120 cm en kleine ronde of vierkante maten; inbouw, clip-in en opbouw. Egaal licht voor kantoor, keuken en winkel.
Lineaire verlichting: smal profiel als opbouw, inbouw of pendel, voor woonkamer, kookeiland en kantoor. Zie lineaire verlichting kiezen.
Magneetrail: spot-, lijn- en hangmodules die magnetisch op de rail klikken en later verschuifbaar zijn. Zie wat is een magneetrail.
Railspots: spots op een 1-fase of 3-fase rail, gebruikelijk in winkels en galerieën. Zie magneetrail of railspots.
Hanglamp: boven eettafel, kookeiland of in een hoge woonkamer.
Plafondlamp met bewegingssensor: gaat aan bij beweging en na een ingestelde tijd uit. Bespaart energie in trappenhuis, gang, kelder, berging en toilet.

Sensor: PIR of HF?

PIR (infrarood): ziet warmteverandering in het zichtveld, genoeg voor kleine ruimtes en toilet.
HF (hoogfrequent, radar): detecteert beweging via teruggekaatste radiogolven, werkt achter de kap en is gevoeliger. Gangbaar in trappenhuizen en lange gangen.

Naloop, lichtdrempel en gevoeligheid zijn meestal instelbaar. Meer in verlichting met bewegingssensor.

Badkamer en vochtige ruimtes

Kies op afstand tot douche of bad. In de spatzone is minimaal IP44 gebruikelijk, direct boven de douche gelden strengere eisen. Zie badkamerverlichting en IP-zones; in Nederland geldt NEN 1010. Vochtige kelders en garages krijgen meestal IP65.

Hoeveel watt en lumen per ruimte?

Watt zegt niets meer over de lichthoeveelheid; kijk naar lumen. Grofweg geeft LED ongeveer 80–110 lumen per watt.

Slaapkamer en woonkamer: ongeveer 100–150 lumen per m².
Keuken, badkamer, werkkamer: ongeveer 200–300 lumen per m².
Gang en trap: ongeveer 80–120 lumen per m².

Voorbeeld: een woonkamer van 15 m² vraagt ruwweg 1.500–2.250 lumen, ongeveer 15–25 W LED. Dit zijn richtwaarden; zie verlichting berekenen en lumen, watt en kleurtemperatuur. Voor gelaagd licht in de woonkamer zonder één centrale lamp, zie woonkamerverlichting.

Montage: lasdoos, aansluiting, gewicht

De lamp komt op de plek van de plafonddoos; verplaatsen betekent de installatie aanpassen.
Fase, nul en aarde gaan naar het aansluitblok. Armaturen van klasse I moeten geaard zijn.
Zware hanglampen vragen geschikte pluggen en een draagkrachtig plafond; niet direct aan gipsplaat hangen.
Drivers van panelen en lijnarmaturen moeten bereikbaar blijven.

Zet de groep uit en laat een erkende installateur aansluiten (NEN 1010; lokale regels gelden).

Voorbeelden uit ons assortiment

Opbouw-LED-panelen: Lamptime PB13 backlight opbouwpaneel (28, 36 of 42 W bij 60x60 cm; 30x60 en 30x120 cm, IP40), Lamptime PE12 slim, Lamptime PH12 met IP65 voor vochtige ruimtes.
Ronde en vierkante opbouwlampen: Lamptime DS12 (rond) en DS13 (vierkant) slim van Ø118 tot 300 mm, 6–24 W; Lamptime DB12 in IP40 of IP65.
Met sensor: Lamptime ES12 met HF-sensor (Ø350 mm, 16 W), ES13 met HF-sensor IP65 (Ø326 mm, 18 W), ES10 met PIR (Ø300 mm) in de categorie nood- en sensorverlichting.
Opbouwspots: Lamptime DC23 (Ø50 mm, 8 W) en DC25 vierkant; Molled-series Verona en Square.
Inbouwspot: ons eigen ENGN Vion met GU10-fitting voor een zaagmaat van Ø92 mm, enkel of dubbel, rond of vierkant.

Veelgestelde vragen

Welke soorten plafondlampen zijn er?

LED-opbouwlampen, inbouw- en opbouwspots, LED-panelen, lineaire armaturen, magneetrails, railspots, hanglampen en plafondlampen met bewegingssensor.

Welke plafondlamp voor een betonplafond?

Een opbouwmodel: LED-opbouwlamp, opbouwspot, opbouwpaneel, opbouw-magneetrail of railspots.

Waar is een plafondlamp met sensor handig?

In trappenhuis, gang, kelder, garage, berging en toilet – ruimtes waar je kort bent.

PIR- of HF-sensor?

HF detecteert ook achter de kap en is gevoeliger, gangbaar in trappenhuis en gang. PIR ziet lichaamswarmte in het zichtveld en volstaat in kleine ruimtes.

Hoeveel watt LED heeft een kamer nodig?

Ongeveer 100–150 lumen per m² in leefruimtes. Een kamer van 15 m² vraagt ruwweg 1.500–2.250 lumen, zo'n 15–25 W LED.

Mag ik zelf een plafondlamp aansluiten?

Laat de aansluiting doen door een erkende installateur volgens NEN 1010; zet eerst de groep uit.