Verlichting met bewegingssensor: soorten, aansluitschema en instellingen

Geschreven door Engin Demirel · Elektrotechnicus, meester-instructeur · 12 jaar ervaring

Kort antwoord: een bewegingssensor schakelt het licht in bij beweging en na een ingestelde tijd weer uit. Fase (L) en nul (N) gaan naar de sensor; de geschakelde uitgang (L' of L-out) gaat naar de lamp, waarvan de nul op N komt. In gangen, trappenhuizen, parkeergarages en toiletten bespaart dat flink energie. Laat de aansluiting met uitgeschakelde groep door een erkende installateur doen.

Soorten sensoren: PIR of hoogfrequent?

PIR (passief infrarood): detecteert bewegende lichaamswarmte, het best dwars door het detectieveld; ziet niet door glas. Het meest gebruikte en voordeligste type voor woning, trap en buiten.
Hoogfrequent (radar): meet veranderingen in de teruggekaatste golf, ziet kleine bewegingen en recht op de sensor aflopen, en werkt achter dun kunststof of gipsplaat – daardoor in armaturen in te bouwen. Stel de gevoeligheid zorgvuldig in, want hij kan reageren op beweging achter een wand.
Aanwezigheidssensor: gevoeliger type voor kantoren, ziet ook kleine bewegingen aan een bureau.

Aansluitschema

L (fase): van de groep naar klem L van de sensor.
N (nul): naar klem N en de nul van de lamp.
L' / L-out (geschakelde uitgang): van de sensor naar de fase van de lamp.
Aarde (PE): naar armaturen met metalen behuizing.

Met een schakelaar parallel aan de uitgang kunt u het licht continu aanzetten. Moeten meerdere sensoren dezelfde lampen schakelen, sluit hun uitgangen dan parallel aan volgens het schema van de fabrikant.

Instellingen: TIME, LUX en SENS

TIME: hoe lang het licht na de laatste beweging aanblijft; gang meestal 1–3, trappenhuis 2–5 minuten.
LUX (lichtdrempel): voorkomt inschakelen als er genoeg daglicht is.
SENS (gevoeligheid/bereik): te hoog ingesteld reageert de sensor op voorbijrijdende auto's of bewegende planten.

Montagehoogte en plaats

Plafondsensoren (360°) komen meestal op 2,5–4 m, wandsensoren (180°) werken het best op 1,8–2,5 m. Plaats een PIR zo dat mensen het veld dwars doorlopen, uit de buurt van verwarming, airco-roosters en direct zonlicht.

Geschiktheid voor led

Leddrivers trekken bij inschakelen kort een hoge stroom (inschakelstroom). Het relais van de sensor moet passen bij het totale vermogen en die inschakelstroom; gebruik bij veel armaturen op één sensor een sensor met inschakelstroombestendig relais of een magneetschakelaar. Sommige sensoren vragen een minimale belasting: knipperen zeer zuinige leds of gaan ze niet uit, kies dan een ander type.

Waar te gebruiken?

Trappenhuizen en gangen in appartementsgebouwen
Parkeergarages, opslag- en technische ruimtes
Toilet, inloopkast, voorraadkast
Tuinpaden, ingangen en opritten (buiten minimaal IP44)

Armaturen met ingebouwde sensor vragen minder bekabeling en arbeid dan een losse sensor en worden bij nieuwbouw meestal verkozen.

Veelgestelde vragen

Hoe sluit je een bewegingssensor aan?

Fase (L) en nul (N) naar de sensor; geschakelde uitgang (L') naar de fase van de lamp, nul van de lamp op N; metalen armaturen ook aarden. Laat het met uitgeschakelde groep door een installateur doen.

Wat is het verschil tussen PIR en hoogfrequent?

PIR ziet bewegende lichaamswarmte en kijkt niet door glas. Hoogfrequent meet veranderingen in een teruggekaatste golf, ziet kleinere bewegingen en werkt achter dun kunststof of gipsplaat.

Hoe lang blijft het licht aan?

Dat bepaalt de TIME-instelling, meestal van enkele seconden tot 15 minuten: gang 1–3, trappenhuis 2–5 minuten.

Waarom gaat de sensor overdag niet aan?

De LUX-instelling blokkeert inschakelen bij voldoende daglicht. Zet LUX op maximaal als hij ook overdag moet werken.

Op welke hoogte monteer je een bewegingssensor?

Plafond (360°) meestal 2,5–4 m, wand (180°) 1,8–2,5 m.

Werkt een sensor met ledlampen?

Ja, als het relais de inschakelstroom van de leddrivers aankan. Gebruik bij veel armaturen een geschikte sensor of een magneetschakelaar.