Hangi hatta kaç amper sigorta? Aydınlatma, priz, fırın, klima ve şarj hattı tablosu

Kısa cevap: Sigortanın amperi cihaza göre değil, hattın kablosuna göre seçilir; sigorta kabloyu korur. Konutlarda aydınlatma hatları 10 A sigorta ve 1,5 mm² kabloyla, priz hatları 16 A ve 2,5 mm² kabloyla yapılır. Fırın, termosifon, klima, çamaşır ve bulaşık makinesi kendi ayrı 16 A hattına bağlanır. Elektrikli ocak monofazede çoğunlukla 32 A, trifazede 3 × 16 A ister. Duvar tipi şarj istasyonunda tipik değerler 7,4 kW monofaze için 32 A, 11 kW trifaze için 3 × 16 A, 22 kW trifaze için 3 × 32 A'dir. 40 A sigorta ise tek bir cihaz için değil, çoğunlukla 10 mm² kabloyla beslenen ana hat ya da alt pano için kullanılır. Kesin değerleri proje ve yetkili elektrikçi belirler.

Önce hesap: cihaz kaç amper çeker?

Bir hattın ne kadar akım çekeceğini bulmak için cihazların gücü toplanır ve gerilime bölünür:

• Monofaze (230 V): Akım (A) = Güç (W) ÷ 230
• Trifaze (400 V): Akım (A) = Güç (W) ÷ (1,73 × 400), yani her faz için yaklaşık Güç ÷ 692

Örnekler: 2.000 W'lık bir su ısıtıcısı 2.000 ÷ 230 ≈ 8,7 A çeker. 3.000 W'lık bir termosifon ≈ 13 A çeker; 16 A sigorta yeter, 10 A yetmez. 11 kW'lık trifaze bir şarj cihazı faz başına 11.000 ÷ 692 ≈ 15,9 A çeker; bu yüzden 3 × 16 A ile eşleşir.

Bulunan akımın bir üstündeki standart sigorta değeri (6, 10, 16, 20, 25, 32, 40, 50, 63 A) seçilir, sonra kablonun bu sigortayı taşıyıp taşımadığına bakılır. Kablo yetmiyorsa sigorta küçültülmez, kablo büyütülür.

Hat hat tablo (konut, tipik değerler)

• Aydınlatma: 10 A – 1,5 mm². LED ile bir hatta çok sayıda armatür bağlanabilir; sınır çoğunlukla güç değil, açılış akımıdır.
• Genel priz: 16 A – 2,5 mm². Odalar ve salon birkaç priz hattına bölünür.
• Mutfak tezgâh prizleri: 16 A – 2,5 mm², diğer prizlerden ayrı hat; su ısıtıcısı, tost makinesi ve kahve makinesi aynı anda çalışır.
• Çamaşır makinesi, bulaşık makinesi, kurutma makinesi: her biri ayrı 16 A – 2,5 mm².
• Termosifon (2–3 kW): ayrı 16 A – 2,5 mm².
• Ankastre fırın (yaklaşık 2,5–3,6 kW): ayrı hat, 16–20 A – 2,5 mm² (20 A'de döşeme şekline göre 4 mm² gerekebilir). Ürün etiketine bakın.
• Elektrikli ya da indüksiyon ocak (çoğunlukla 7–7,5 kW): monofazede 32 A – 6 mm², trifazede 3 × 16 A – 5 × 2,5 mm². Bağlantı ocağın şemasına göre yapılır.
• Klima: her iç ünite için ayrı 16 A – 2,5 mm²; kompresörün kalkış akımı nedeniyle C tipi.
• Elektrikli araç şarjı 3,7 kW (monofaze 16 A): ayrı 16 A – 2,5 mm² (uzun hatta kesit büyür).
• Elektrikli araç şarjı 7,4 kW (monofaze): ayrı 32 A – 6 mm².
• Elektrikli araç şarjı 11 kW (trifaze): ayrı 3 × 16 A – 5 × 2,5 ya da 5 × 4 mm².
• Elektrikli araç şarjı 22 kW (trifaze): ayrı 3 × 32 A – 5 × 6 mm².
• Bahçe ve dış mekân: ayrı hat, 10 A (aydınlatma) ya da 16 A (priz); uzun hatta gerilim düşümü için kesit büyür.

Bu değerler kısa ve orta mesafeli, normal döşenmiş hatlar içindir. Kesit seçiminin ayrıntısı kablo kesiti hesabı rehberinde.

Neden priz 16 A da aydınlatma 10 A?

Aydınlatma hattı 1,5 mm² kabloyla çekilir ve bu kablonun güvenle taşıdığı akım 10 A civarındadır. Prize ise saç kurutma makinesi, ısıtıcı ya da ütü gibi 2 kW'ı geçen cihazlar takılır; bu yüzden 2,5 mm² kablo ve 16 A sigorta kullanılır. Aydınlatma hattına 16 A sigorta takmak, 1,5 mm² kablonun aşırı yükte ısınmasına izin vermek demektir.

Şarj istasyonu hattı neden ayrı?

Şarj cihazı saatlerce tam güçte çalışır. Prizdeki bir ısıtıcı birkaç dakika açılıp kapanırken şarj hattı gece boyunca aynı akımı taşır; bu yüzden hat ayrı çekilir, kablo bu sürekli yüke göre seçilir ve hatta kaçak akım rölesi bulunur. Monofaze 32 A bir şarj hattı, aynı panodaki diğer yüklerle birlikte bağlantı gücünü aşabilir; bu durumda güç artırımı ya da trifazeye geçiş gerekir. Hangi gücü seçeceğinizi bilmiyorsanız şarj cihazı seçim sihirbazı aracınıza ve elektrik bağlantınıza göre öneri verir.

40 amper sigorta ne zaman kullanılır?

40 A, tek bir ev cihazı için nadiren gerekir. Tipik kullanım yerleri:

• Ana sigorta: Sayaçtan sonra bütün evi koruyan sigortanın değeri bağlantı (abone) gücüne göre belirlenir. Örneğin 9 kW monofaze bağlantıda 9.000 ÷ 230 ≈ 39 A, yani 40 A.
• Alt pano beslemesi: Müştemilat, garaj ya da bahçe evi için çekilen besleme hattı; 40 A için kablo çoğunlukla 10 mm².
• Kaçak akım rölesi: Rölenin üzerindeki 40 A, açma değeri değil, kontaklarından geçebilecek en büyük akımdır. Rölenin amperi, önündeki sigortadan küçük olmamalıdır. Bursa'daki şarj istasyonu kurulumlarımızda 40 A A tipi kaçak akım rölesi, 40 A otomat ve parafudr kurulum kapsamındadır.

Panodaki hat sigortalarının toplamının ana sigortadan büyük olması normaldir; bütün cihazlar aynı anda tam güçte çalışmaz. Ama sık sık ana sigorta atıyorsa bağlantı gücü yetmiyordur.

Sık yapılan hatalar

1. Atan sigortayı büyüğüyle değiştirmek: 10 A'lik aydınlatma sigortası yerine 16 A takmak kabloyu korumasız bırakır.
2. Fırın ve termosifonu priz hattına bağlamak: Hat sürekli sınırda çalışır, priz ve fiş ısınır.
3. Bir hatta birden çok büyük cihaz: Klima, ısıtıcı ve fırın aynı hatta olunca sigorta haklı olarak atar.
4. Kutup sayısını atlamak: Trifaze cihazın hattı 3 kutuplu sigortayla korunur; tek tek monofaze sigortalar fazlardan birinde arıza olduğunda diğerlerini açık bırakır.

Eğri seçimi (B mi C mi) ayrı bir konudur; B ve C tipi sigorta farkı rehberine bakın. Sitemizde Legrand XS4 monofaze ve trifaze otomatik sigortalar 6 A'den 63 A'e kadar B ve C eğrili seçeneklerle, 4,5 kA kesme kapasitesiyle bulunur.

• → Otomatik sigortalar
• → Evde sigorta ve elektrik panosu
• → Kablo kesiti hesabı
• → B ve C tipi sigorta farkı
• → Şarj istasyonunda A tipi kaçak akım rölesi
• → Kaçak akım röleleri