Akıllı ev sistemleri: yeni evde altyapı nasıl planlanır? (Akubela ve Akuvox IP interkom)

Kısa cevap: Yeni bir evde akıllı ev sistemi, elektrik tesisatıyla aynı anda, borulama ve kablo çekiminden önce planlanmalıdır. Hangi lambaların, perdelerin ve iklimlendirmenin kontrol edileceği, merkezi panelin ve kapı panelinin nereye geleceği, hangi hatlara kablo (ve ağ kablosu) çekileceği bu aşamada belirlenir. Sonradan kablosuz cihazlarla da akıllı ev kurulabilir; ama sıva altında doğru boru, derin kasa ve ağ altyapısı bırakılmış bir ev hem daha güvenilir çalışır hem de yıllar sonra genişletilebilir. IP interkom (yeni nesil görüntülü diafon) da aynı ağ altyapısını kullandığı için akıllı evle birlikte planlanır.

Akıllı ev neleri kontrol eder?

Akıllı ev sistemi, evdeki elektrikli donanımı tek bir panelden, telefondan ya da otomatik senaryolarla yönetmeyi sağlar. Tipik başlıklar:

• Aydınlatma: aç/kapat, karartma (dimmer), renk sıcaklığı, ışık grupları.
• Perde ve panjur: motorlu perde, stor ve panjurların konum kontrolü.
• İklimlendirme: termostat, yerden ısıtma vanaları, fan coil ve klima kontrolü.
• Senaryolar: tek dokunuşla Eve geldim, Sinema, Uyku, Evden çıktım gibi birden çok cihazın birlikte ayarlanması; saat ve sensöre bağlı otomasyonlar.
• Güvenlik: hareket, kapı-pencere, duman, gaz ve su baskını sensörleri; akıllı kilit; kamera görüntüsü.
• Kapı ve ziyaretçi: görüntülü interkomla kapıdaki kişiyi görme, konuşma ve kapıyı açma.
• Enerji: sistemde ölçüm modülü varsa tüketimin izlenmesi, gereksiz yüklerin senaryoyla kapatılması.

Bunların hepsi ilk günden gerekmez. Önemli olan, altyapıyı ileride eklenebilecek her şeye göre bırakmaktır.

Kablolu ve kablosuz sistem farkı

• Kablolu sistemler (ör. KNX veri yolu, merkezi röle ve dimmer modülleri): Anahtarlar ve sensörler bir veri hattıyla, yükler panodaki modüllerle kontrol edilir. Kablosuz parazitten etkilenmez, pil gerektirmez, büyük evlerde ve villalarda tutarlı çalışır. Karşılığında tesisatın baştan buna göre tasarlanması gerekir.
• Kablosuz sistemler (ör. Zigbee, Wi-Fi): Mevcut tesisata sonradan eklenebilir, tadilatsız çözüm sunar. Kalın betonarme duvarlar, katlar arası mesafe ve çok sayıda cihaz bağlantı kalitesini etkileyebilir; pilli sensörlerin pil değişimi gerekir.
• Karma çözüm: Yeni yapılarda en sık tercih edilen yol. Aydınlatma ve perde gibi sabit yükler panodan ya da kasalardaki modüllerden kablolu kontrol edilir; kapı-pencere sensörü gibi küçük cihazlar kablosuz eklenir.

Yeni bir evde kablolu altyapı bırakmak kablosuzu yasaklamaz; tersine, sonradan her iki yolu da açık tutar.

Hangi aşamada karar verilmeli?

Karar, sıva ve şap öncesi, elektrik borulaması başlamadan verilmelidir. Bu aşamada netleşmesi gerekenler:

• Her odada hangi ışık gruplarının ayrı kontrol edileceği (tavan, gizli ışık, lineer, spot, sarkıt).
• Karartılacak hatlar ve kullanılacak sürücü tipi (triyak, 0-10 V ya da DALI).
• Motorlu perde ve panjur noktaları; perde kutusuna enerji ve gerekiyorsa kontrol hattı.
• Termostat yerleri ve yerden ısıtma kollektörüne kontrol hattı.
• Merkezi panel, kapı paneli, iç ünite ve kamera noktaları; her birine ağ kablosu (PoE beslemeli cihazlar için).
• Anahtar yerlerinde derin kasa (modüller için yer) ve gerekiyorsa nötr hattı.
• Pano boyutu: modüller, ağ anahtarı (switch) ve kesintisiz güç kaynağı için yedek alan.

Sonradan duvar kırmak, akıllı evin en pahalı kalemidir. Bu yüzden ev sahibi henüz her şeyi almayacak olsa bile borular ve kablolar baştan bırakılır.

• → Evde sigorta, kablo kesiti ve elektrik panosu
• → Kablo kesiti hesabı

Merkezi panel ve ekran yerleri

• Giriş holü: Eve girerken ve çıkarken senaryoların çalıştırıldığı yer; kapı paneliyle konuşulan iç ünite çoğunlukla buraya konur.
• Salon ve mutfak: Günün çoğunun geçtiği, aydınlatma ve iklimlendirmenin en çok ayarlandığı yer.
• Yatak odası: Uyku senaryosu, perde ve gece ışığı için küçük bir panel ya da sahne butonu.
• Villada her kat: Merdiven başında ya da kat holünde ek panel; böylece kat değiştirirken telefon aramak gerekmez.

Panel yüksekliği anahtar hizasında ya da göz hizasına yakın seçilir; doğrudan güneş alan ve nemli yerlerden kaçınılır. Her panel noktasına enerji ve ağ kablosu bırakılır.

IP interkom: yeni nesil görüntülü diafon

Görüntülü diafon, kapıdaki ziyaretçiyi görüp konuşmayı ve kapıyı açmayı sağlar. IP interkom, bu işi ağ altyapısı (internet protokolü) üzerinden yapan yeni nesil görüntülü diafondur: kapı paneli, iç üniteler ve telefon uygulaması aynı ağda ya da bulut üzerinden haberleşir.

Kullandığımız Akuvox IP interkom sistemlerinde, üreticinin resmi bilgilerine göre:

• Sistem SIP tabanlıdır; kapı panelleri (door phone), iç üniteler (indoor monitor) ve geçiş kontrol cihazlarından oluşur. Akuvox ayrıca mevcut iki telli tesisatlar için 2 telli seri de sunar.
• Cihazlar PoE (ağ kablosundan besleme) ya da ayrı güç kaynağıyla beslenebilir.
• SmartPlus uygulamasıyla telefondan ziyaretçiyi görüp konuşmak, aramayı cevaplamadan önce kamera görüntüsüne bakmak ve kapıyı açmak mümkündür.

Villa seti ile akıllı eve entegre sistem farkı

Villalarda iki yol vardır:

• Villa seti: Bir kapı paneli ve bir iç üniteden oluşan hazır set. Akuvox'un villa ve daireler için sunduğu setlerde kapı paneli ile iç ünite aynı ağa bağlanınca kendiliğinden eşleşir, ek odalar için iç ünite eklenebilir ve telefon uygulaması iç ünitedeki karekodla etkinleştirilir. Yalnız görüntülü diafon isteyen ev için sade ve hızlı çözümdür.
• Akıllı eve entegre sistem: Kapı paneli, akıllı ev panelleriyle birlikte çalışır. Kullandığımız Akubela akıllı ev panellerini üretici aynı zamanda interkom olarak tanımlar: ziyaretçiyle görüntülü görüşme, odalar arası iletişim ve uzaktan kapı açma panelden yapılır. Akuvox'un kurulum belgelerine göre bazı Akubela HyPanel modelleri SmartPlus bulutuna iç ünite olarak eklenebiliyor ve akıllı ev cihazları SmartPlus uygulamasından da kontrol edilebiliyor. Böylece kapı, ışık, perde ve iklimlendirme tek ekranda toplanır.

Hangisinin seçileceği bütçeye ve evin akıllı ev planına bağlıdır; borulama aşamasında karar verilirse ikisine de uygun altyapı bırakılabilir.

Akubela ile akıllı ev: neler bağlanabilir?

Akubela'nın resmi ürün listesinde HyPanel ve SmartPanel kontrol panelleri, akıllı anahtarlar, akıllı kilitler, BelaHome uygulaması ve şu ek ürün grupları yer alır:

• Anahtar ve röle modülleri, 0-10 V ve triyak dimmer modülleri, iki kanallı DALI ağ geçidi, LED kontrolcüleri.
• Perde modülü, perde kontrol paneli ve perde motoru.
• Hareket ve varlık sensörü, kapı-pencere, duman, gaz, karbonmonoksit, su baskını ve sıcaklık-nem sensörleri.
• Termostatlar, fan coil ve yerden ısıtma kontrolü, kızılötesi (IR) kontrolcü.
• KNX ek ürünleri ve KNX çözümü.

Akuvox bilgi bankasına göre HyPanel panelleri Zigbee cihazlarını (sensör, termostat, akıllı anahtar, IR kontrolcü gibi) doğrudan bağlayabilir. Panel modelleri arasında özellik farkı olduğu için proje aşamasında model, evin ihtiyacına göre seçilir.

Aydınlatma tarafında karartma ve sensör planı, armatür seçimiyle birlikte yapılmalıdır: lineer armatürler, magnet ray sistemleri ve gizli ışık hatlarının hangi sürücüyle karartılacağı baştan belirlenir. Koridor ve merdivenlerde hareket sensörlü aydınlatma da senaryolara bağlanabilir.

Villa ve site için farklar

• Villa: Tek kullanıcı, çok kat. Kat başına panel, bahçe kapısı ve garaj kapısı için ayrı kapı panelleri ya da röle çıkışları, bahçe aydınlatması ve sulama gibi dış mekân yükleri planlanır. Kablolu altyapı villada en çok fark yaratır.
• Site ve apartman: Bina girişi, blok girişleri ve daireler aynı IP interkom sisteminde haberleşir. Akuvox'un SmartPlus bulutu, site (community) projelerinde daireleri, kapı panellerini ve site yönetimini tek projede toplar. Her daireye ağ kablosu, blok başına ağ anahtarı ve dikey hatlar mimari proje aşamasında ayrılmalıdır.
• Ofis: Geçiş kontrolü (kart, şifre, uygulama) ve toplantı odalarında aydınlatma senaryoları öne çıkar.

Maliyeti etkileyen kalemler

Akıllı ev maliyeti metrekareyle değil, kontrol edilen nokta sayısıyla belirlenir. Teklifi etkileyen başlıca kalemler:

• Kontrol edilen ışık grubu, karartılan hat ve perde sayısı.
• Panel sayısı ve modelleri; kapı paneli ve iç ünite sayısı.
• Kablolu (modül, veri yolu) ya da kablosuz ağırlıklı çözüm.
• İklimlendirme ve yerden ısıtma entegrasyonu.
• Ağ altyapısı: kablolama, ağ anahtarı, kesintisiz güç kaynağı.
• Programlama, senaryoların hazırlanması ve kullanıcı eğitimi.

Bu yüzden akıllı ev için sabit bir fiyat yerine projeye göre yazılı teklif hazırlanır.

Adım adım planlama

1. İhtiyaç listesi: Her oda için ne kontrol edilecek, hangi senaryolar istenecek?
2. Aydınlatma projesi: Işık grupları, karartma ve sürücü tipleri belirlenir.
3. Akıllı ev ve interkom altyapı planı: Panel, kapı paneli, iç ünite, kamera ve sensör noktaları elektrik projesine işlenir.
4. Borulama ve kablolama: Enerji, veri yolu ve ağ kabloları sıva öncesi çekilir; derin kasa ve pano alanı bırakılır.
5. Pano ve ağ: Modüller, ağ anahtarı ve koruma elemanları yerleştirilir.
6. Cihaz montajı ve programlama: Paneller, sensörler ve kapı paneli takılır; senaryolar ev sahibiyle birlikte ayarlanır.
7. Teslim ve eğitim: Uygulama hesapları açılır, kullanım anlatılır.

ENGN ile akıllı ev ve IP interkom

Bursa'da villa, konut, site ve ofislerde sıfırdan anahtar teslim elektrik taahhüdü yapıyoruz; akıllı ev ve IP interkom sistemlerini de bu işin parçası olarak, borulama aşamasında planlayıp kuruyoruz. Akıllı evde Akubela, IP interkomda Akuvox sistemlerini kullanıyoruz. Akuvox ürünleri proje kapsamında, kurulumla birlikte teklif edilir. Bu sistemleri Nilüfer'deki mağazamızda çalışır hâlde görüp deneyebilirsiniz.

• → Elektrik taahhüt ve teklif
• → Bursa mağazamız