LED-armatuur en TL-balk: lengtes, watt, T5 of T8 en TL ombouwen naar LED

Kort antwoord: Een TL-armatuur of lichtbalk is een lange, smalle lineaire armatuur die direct op plafond of wand wordt geschroefd. Gangbare lengtes zijn 30, 60, 90 en 120 cm; een LED-armatuur van 120 cm is meestal ongeveer 36 W en vervangt een oude 120 cm TL-balk met 36 W buis. T5 is de dunne buis (ca. 16 mm, fitting G5), T8 de dikkere (ca. 26 mm, fitting G13). Een bestaande TL-armatuur kunt u ombouwen met T8 LED-buizen; bij buizen voor directe netaansluiting gaan voorschakelapparaat en starter uit het circuit. Laat de bedrading over aan een erkende installateur.

Wat is een TL-armatuur?

De naam komt van de TL-buis die er vroeger in zat; de behuizing is lang en smal. Er zijn nu twee soorten:

• Geïntegreerde LED-armatuur: de LED's zitten vast in de behuizing, er is geen losse buis.
• Armatuur met buis: er gaat een T8 LED-buis (G13) in. Gaat die stuk, dan vervangt u alleen de buis.

Beide worden opbouw gemonteerd; een systeemplafond of uitsparing is niet nodig. Ze worden gebruikt onder keukenkastjes, op planken, in kasten, in garage, magazijn, werkplaats, gang en school.

Lengtes en watt

Vermogen en lichtstroom nemen toe met de lengte. Fabriekswaarden van de modellen die wij verkopen:

• 30 cm: Lamptime BP10 9 W (900 lm), BP11 T5 4 W (440 lm), BP12 T8-buis 5 W (750 lm).
• 45 cm: BP12 T8-buis 7 W (1.050 lm).
• 60 cm: BP10 18 W (1.800 lm), BP11 8 W (880 lm), BP12 9 W (1.350 lm), Braytron Proline 18 W (2.160 lm).
• 90 cm: BP10 27 W (2.700 lm), BP11 12 W (1.320 lm), BP12 15 W (2.250 lm).
• 120 cm: BP10 36 W (3.600 lm), BP11 16 W (1.760 lm), BP12 18 W (2.700 lm) of 27 W (4.050 lm), Braytron Proline 36 W (4.320 lm) en het smalle PS-model 35 W (3.600 lm).
• 150 cm: BP12 18 W of 27 W.

Wie zoekt op "LED TL-armatuur 120 cm 36 W" of "40 W" bedoelt dezelfde klasse: een armatuur van 120 cm met ongeveer 3.600–4.300 lumen. Vergelijk lumen, niet watt. Meer in onze gids over lumen, watt en kleurtemperatuur.

De werkelijke lengte wijkt iets af van de nominale: de BP10-behuizing van 120 cm is 1.248 mm, de BP12-buis van 120 cm 1.214 mm inclusief pinnen.

T5 of T8: het verschil

Het getal na de T is de buisdiameter in achtsten van een inch:

• T5: ca. 16 mm, fitting G5 (pinafstand 5 mm). Dun en licht.
• T8: ca. 26 mm, fitting G13 (pinafstand 13 mm). De meest gebruikte TL-buis. LED T8-buizen kunnen tot 28 mm dik zijn; onze BP12 is Ø28 mm.

Een T5-buis past niet in een T8-fitting en omgekeerd. Wie een "T5 LED-buis" zoekt, wil meestal een oude T5-armatuur vernieuwen. Het netst is de T5-behuizing te vervangen door een smalle geïntegreerde LED-armatuur. De Lamptime BP11 is zo'n "T5-balk": doorsnede 37 × 25 mm, lichtbron ingebouwd, geen losse G5-buis nodig.

TL-armatuur ombouwen naar LED

Is de oude armatuur in goede staat, dan kan de TL-buis worden vervangen door een T8 LED-buis. Kijk eerst welk voorschakelapparaat erin zit:

• Conventioneel (met starter): naast de buis zit een kleine cilindervormige starter.
• Elektronisch (HF): geen starter; het voorschakelapparaat is een plat kastje.

Er zijn drie soorten LED-buizen: voor conventionele voorschakeling, voor HF-voorschakeling en voor directe netaansluiting (220–240 V). De Lamptime BP12 die wij verkopen is een netaansluitingstype. Dan geldt:

1. Schakel de groep uit en controleer of er geen spanning meer op staat.
2. Draai de oude buis 90° en haal hem eruit.
3. Verwijder de starter; haal het voorschakelapparaat (en een eventuele compensatiecondensator) uit het circuit.
4. Bedraad opnieuw volgens het schema van de buis.
5. Plaats de LED-buis en draai hem 90° tot hij vastklikt.

De voeding kan enkelzijdig of dubbelzijdig zijn. Bij enkelzijdige voeding komen fase en nul op de twee pinnen aan één kant; de andere kant houdt alleen de buis vast. Bij dubbelzijdige voeding zit de fase aan het ene uiteinde en de nul aan het andere. Dat staat op het etiket van de buis en in de handleiding. Het schema van de BP12 vindt u in de handleiding op de productpagina; volg het precies. Verkeerde bedrading vernielt de buis en is gevaarlijk. Laat de ombouw door een erkende installateur doen, en zet een sticker op de omgebouwde armatuur zodat er later geen TL-buis meer in gaat.

Buis of nieuwe armatuur? Is de behuizing heel en schoon, dan volstaat ombouwen. Is ze vergeeld, zijn fittingen gebroken of ontbreekt de kap, dan is een nieuwe LED-armatuur minder werk.

Onderbouw, plank en kast

Aanrecht, vitrine en kast vragen korte, smalle armaturen:

• 30, 60 en 90 cm passen bij gangbare keukenkastjes.
• De BP11 T5 past met 37 × 25 mm onder bovenkastjes en is leverbaar met schakelaar op de armatuur.
• In de keuken kiest men meestal 3000–4000 K.

Monteer de armatuur dicht bij de voorrand van het kastje, dan ontstaan er geen schaduwen. Voor een doorlopende lichtlijn is ledstrip een alternatief; vergelijk in onze gidsen keukenverlichting en indirecte verlichting.

Magazijn, werkplaats, garage en gang

In grote ruimtes worden armaturen van 120 cm in rijen gemonteerd:

• Als vuistregel verlicht één 120 cm-armatuur van 36 W ongeveer 8–10 m² in kantoor of klaslokaal en 15–20 m² in garage of magazijn. Voor een exact aantal maakt u een verlichtingsberekening.
• In weinig gebruikte gangen, trappenhuizen en opslag bespaart een model met sensor energie. De Braytron Proline 120 cm met sensor detecteert tot 8 m en blijft 2 minuten aan. De BP12-buis van 120 cm is er met RF-sensor.
• In magazijn en technische ruimte geeft 4000–6500 K helder zicht.
• Bij vocht, stof of spatwater (parkeergarage, wasplaats) kiest u een waterdichte IP65-armatuur in plaats van een TL-balk. Zie waterdichte en hallenarmaturen.

Onze armaturen zijn bedoeld voor droge binnenruimtes (BP11 en BP12 IP20, Proline IP40).

Armaturen in een rij aansluiten

De armaturen kunnen kop aan kop een doorlopende lichtlijn vormen. Elektrisch:

• Elke armatuur wordt parallel gevoed met fase en nul, nooit in serie.
• Doorlussen van armatuur naar armatuur alleen met klemmen die de fabrikant daarvoor voorziet en volgens de handleiding. Anders voedt u elke armatuur apart vanuit een lasdoos.
• Als veel LED-armaturen tegelijk inschakelen, kan de inschakelstroom van de drivers de automaat laten uitschakelen. Plan bij lange rijen het aantal armaturen per groep volgens de driverdata.
• Laat kabels niet los hangen; gebruik opbouwgoot of buis.

24V-uitvoeringen

Elke lengte van de Lamptime BP11 en BP12 is er in 24 V DC. Die sluit u aan op een 24V-voeding, niet op 230 V. Handig:

• in laagspanningssystemen op 24 V (accu- en zonnesystemen, 24V-installaties);
• onder kastjes of in schappen, waar de armatuur dezelfde 24V-voeding deelt met een ledstrip.

Kies een voeding met meer vermogen dan alle aangesloten armaturen samen; de berekening staat in onze gids LED-driver kiezen. De BP12-buizen van 90, 120 en 150 cm zijn er ook met breed ingangsbereik 90–265 V AC.

Armaturen in onze winkel

In onze categorie TL-armaturen vindt u:

• Lamptime BP10: geïntegreerde LED-armatuur, 30–120 cm, 9–36 W, 100 lm/W.
• Lamptime BP11 T5: smalle T5-balk, 30–120 cm, 4–16 W, met schakelaar en als 24 V.
• Lamptime BP12: T8 G13 LED-buis, 30–150 cm, 5–27 W, 150 lm/W; 24 V, 90–265 V en RF-sensor; lichtkleur "Red Meat" voor vleesafdelingen.
• Braytron Proline: 60 cm 18 W en 120 cm 36 W, drie instelbare kleurtemperaturen, wit of zwart, met sensor leverbaar.

Lamptime-modellen zijn er van 2700 tot 6500 K. ENGN verkoopt Lamptime en Braytron in zijn winkel in Nilüfer, Bursa (Turkije); stuur ons een bericht als u hulp wilt bij het kiezen.

• → TL-armaturen
• → Lamptime BP12 T8 LED-buis
• → Lamptime BP11 T5-balk
• → Braytron Proline LED-armatuur