Flexibele stalen buis: toepassingen, blank of met mantel en de juiste maat

Kort antwoord: Een flexibele stalen buis (metalen spiraalbuis, metaalslang) is gewikkeld uit verzinkte staalband en buigt met de hand. Hij beschermt kabels tegen stoten, pletten, schuren en knaagdieren. Er zijn twee hoofdtypen: de blanke, verzinkte buis voor droge binnenruimtes, verdeelkasten en machineaansluitingen, en de buis met zwarte PVC-mantel die ook water, stof en olie tegenhoudt (IP65), voor buiten en vochtige plekken. De maat kiest u op de buitendiameter van de kabels; de kabels mogen hooguit ongeveer 40% van de binnendoorsnede vullen. Aan de uiteinden gebruikt u wartels van dezelfde maat.

Deze gids gaat over de buis die de kabel beschermt. Welke kabel een groep nodig heeft, leest u in onze gids kabeldoorsnede berekenen.

Wat is een flexibele stalen buis?

Hij wordt gemaakt van dunne verzinkte staalband die in elkaar grijpend spiraalvormig wordt gewikkeld. Daardoor is hij drukvast als een stijve buis en toch met de hand te buigen als een slang. Hij gaat om hoeken, langs machineframes en door krappe ruimtes zonder losse bochten.

Hetzelfde product heet ook metalen spiraalbuis, metaalslang of stalen kabelbeschermingsslang. Flexibele installatiebuizen vallen onder de normenreeks IEC/EN 61386.

Niet verwarren met een kabelslang voor kabelmanagement

De „spiraalslang” of „kabelorganizer” waarmee u kabels onder het bureau, achter de tv of bij de computer bundelt, is iets anders: een kunststof spiraal die alleen orde schept. Hij beschermt niet tegen pletten, water of knaagdieren en vervangt in een elektrische installatie geen beschermbuis. De stalen buis in deze gids is installatiemateriaal.

Waar wordt hij gebruikt?

• Machine- en motoraansluitingen: beschermt kabels naar trillende of bewegende apparatuur. Een stijve buis kan bij trillingen scheuren, een spiraalbuis veert mee.
• Uitgangen van verdeelkasten: korte, open liggende kabelstukken van de kast naar een machine, armatuur of doos. Voor kasttypen zie onze gids over de groepenkast.
• Zolders en verlaagde plafonds: tegen knaagdieren en tegen pletten bij werk aan het dak.
• Buiten: korte trajecten langs de gevel, aansluitingen van schijnwerpers, wandlampen en reclameborden. Kies hier de buis met mantel (IP65).
• Voeding van een laadpaal: het laatste open liggende stuk tussen groepenkast en wandlader, vooral waar een auto er in garage of parkeergarage tegenaan kan rijden.
• Aansluiting van armaturen: het korte stuk van de lasdoos naar een waterdicht armatuur, schijnwerper of tuinlamp.
• Parkeergarages, bouwplaatsen, werkplaatsen en zonnepaneelinstallaties: overal waar kabels geplet of geraakt kunnen worden.

Blank of met mantel (IP65)?

Beide hebben hetzelfde skelet: een verzinkte staalspiraal. Het verschil zit in de buitenlaag.

• Blanke, verzinkte buis: zilverkleurig, kaal staal. Hij beschermt tegen stoten en pletten, maar tussen de windingen kunnen water en stof binnendringen. De blanke Braytron-buis in ons assortiment is IP54. Geschikt voor droge binnenruimtes: in en rond verdeelkasten, machineaansluitingen, verlaagde plafonds, zolders. Hij is lichter.
• Buis met mantel (PVC): de staalspiraal is bekleed met een zwarte mantel. Het staal beschermt mechanisch, de mantel tegen water, vocht, stof en olie. De Braytron-buis met mantel in ons assortiment is IP65. Voor buiten, tuin, gevel, parkeergarage, vochtige kelder, olieachtige machineomgeving en de aansluiting van een laadpaal.

Eenvoudige regel: kan er water of vocht bij komen, kies dan met mantel; in droge binnenruimtes waar alleen mechanische bescherming nodig is, blank. Wat IP-codes betekenen, leest u in IP-klassen uitgelegd.

Let op: om IP65 te behouden, moeten de wartels en de doos minstens dezelfde IP-klasse hebben. Een dichte buis op een lekkende invoer is geen dicht systeem.

Waarvoor dient de trekdraad?

Bij een buis met trekdraad ligt af fabriek over de hele lengte een dunne trekdraad in de buis. Eerst legt u de buis, dan bindt u het kabeleinde stevig aan de draad en trekt u vanaf het andere eind de kabel erdoor.

Op lange, bochtige trajecten, op zolder of waar kabels later worden ingetrokken, is geen aparte trekveer nodig. Meerdere kabels kunnen tegelijk worden getrokken. Op korte, rechte stukken schuift de kabel er makkelijk door; daar volstaat een buis zonder draad. Ons model met trekdraad heeft een mantel (IP65).

Hoe kiest u de juiste maat?

De maat hangt af van de buitendiameter van de kabel, niet van de doorsnede in mm². Zelfs dezelfde kabel 3×2,5 mm² kan dikker of dunner zijn, afhankelijk van fabrikant en isolatie.

1. Zoek de buitendiameter van elke kabel op in de specificaties of meet hem met een schuifmaat.
2. Eén kabel: de binnendiameter van de buis moet duidelijk groter zijn dan de kabel.
3. Meerdere kabels: tel de kabeloppervlakken op (per kabel π × diameter² / 4). Het totaal mag hooguit ongeveer 40% van de binnendoorsnede van de buis zijn. Dat is de gangbare vulgrens voor drie of meer kabels; de kabels laten zich makkelijk trekken en kunnen hun warmte kwijt.
4. Twijfelt u, kies dan een maat groter. Een klemmende kabel trekt lastig en de isolatie raakt beschadigd.

Let op: de maat in de naam van een spiraalbuis is de nominale maat. De binnendiameter is kleiner door de dikte van de windingen en de mantel, en de mantel vergroot de buitendiameter. Kies wartels en beugels op de buismaat en controleer de kabelvulling op de binnendiameter.

Grove richtlijn:

• Eén dunne kabel (sensor, zwakstroom, kleine lichtgroep): 9–14 mm.
• Eén of enkele voedingskabels (wandcontactdozen, verlichting, schijnwerper): 16–21 mm.
• Dikke voedingskabel, laadpaalgroep of veel kabels: 26 mm en meer.

De uiteindelijke keuze hangt altijd af van de werkelijke buitendiameter van de kabel.

Wartels en hulpstukken

Laat het uiteinde van de buis nooit open. Bij de invoer in een lasdoos, kast, motor of armatuur gebruikt u een wartel voor spiraalbuis. Die klemt de buis vast, voorkomt uittrekken en sluit de invoer af.

• De wartel moet bij de buismaat passen; andere maten passen niet op elkaar.
• De schroefdraad moet passen bij de invoer van de doos of het apparaat.
• Buiten en bij buis met mantel kiest u een afgedichte wartel met minstens dezelfde IP-klasse als de buis.
• Zaag de buis met een ijzerzaag langs de winding en vijl de braam weg; een scherpe rand snijdt in de kabelisolatie.
• Bevestig de buis op langere trajecten met beugels op regelmatige afstand; een hangende buis staat slordig en belast de kabel.

Wij verkopen geen wartels voor spiraalbuis; koop ze apart in de maat van uw buis.

Belangrijk over aarding

De stalen buis is van metaal, maar vervangt geen beschermingsleiding (aarde). De norm IEC 60364-5-54 staat flexibele metalen buizen niet toe als beschermingsleiding. De kabel moet altijd een eigen aardader bevatten. Basisinformatie in aardedraad en geaard stopcontact.

Vergelijking met kunststof en stijve buis

• Flexibele kunststof buis (PVC): licht, voordelig, makkelijk te buigen. Voor inbouw en in wanden waar weinig mechanisch risico is. Veel zwakker dan staal tegen pletten en knaagdieren.
• Stijve PVC-buis: voor rechte trajecten en een nette opbouw. Bochten vragen bochtstukken en hulpstukken. Niet geschikt voor trillende machineaansluitingen.
• Stijve stalen buis: de hoogste mechanische bescherming, voor industrie en plekken die erg blootstaan aan stoten. Buigen en draadsnijden maken de montage bewerkelijk.
• Flexibele stalen buis: zit ertussenin. Veel sterker dan kunststof, zonder bochtstukken zoals bij stijve buis. Ideaal voor korte, bochtige en trillende stukken.

Gangbare opzet: lange rechte trajecten in stijve buis of kabelgoot, het laatste flexibele stuk naar machine, armatuur of apparaat in stalen spiraalbuis.

Buiten en bij de laadpaal

Bij tuin- en gevelverlichting beschermt de buis met mantel het open liggende deel van de aansluiting van een schijnwerper of wandlamp tegen zon, water en stoten. Zie gevelverlichting en tuinverlichting aanleggen.

De voedingskabel van een laadpaal is dik, dus 26 mm of meer kan nodig zijn; meet de werkelijke kabeldiameter voordat u kiest. In garage en parkeergarage geeft de buis extra bescherming op lage plekken waar een auto tegenaan kan komen. Hoe een laadpaalgroep wordt gepland: kosten laadpaal thuis installeren.

Een spiraalbuis is niet bedoeld voor lange ondergrondse trajecten; gebruik daar een geschikte grondkabel en een daarvoor bedoelde mantelbuis.

Spiraalbuis in oude installaties

In oudere woningen liggen kabels vaak open op de muur of onbeschermd op zolder. Is de kabel oud, beoordeel dan eerst de kabel zelf; een buis maakt een versleten kabel niet veilig. Zie elektrische installatie vernieuwen.

Kabels trekken en dozen en kasten aansluiten is levensgevaarlijk; laat het werk doen door een erkende installateur en laat na afloop isolatie en aarding meten.

Flexibele stalen buis in onze winkel

Wij voeren drie typen Braytron flexibele stalen buis. Alle hebben een verzinkt stalen lichaam, een werktemperatuur van −25 / +90 °C en worden per rol verkocht: rollen van 50 m bij 9–21 mm, rollen van 25 m bij 26–50 mm.

• Braytron stalen buis blank: verzinkt, IP54; 9, 11, 14, 16, 18, 21, 26, 32, 37, 42 en 50 mm.
• Braytron stalen buis met mantel: zwarte mantel, IP65; dezelfde 11 maten van 9 tot 50 mm.
• Braytron stalen buis met mantel en trekdraad: IP65; 10 maten van 11 tot 50 mm.

• → Categorie flexibele stalen buis
• → Braytron stalen buis blank
• → Braytron stalen buis met mantel, IP65
• → Braytron stalen buis met trekdraad