Soorten wandlampen en montagehoogte: gang, spiegel, bed, trap en buiten

Kort antwoord: een wandlamp is een armatuur aan de muur; binnen in de gang, bij de trap, naast het bed, boven de spiegel en in de woonkamer, buiten naast de voordeur, op de gevel, het balkon en de tuinmuur. Gangbare montagehoogtes in de praktijk: gang- en woonkamerlampen ongeveer 160–200 cm boven de vloer, een spiegellamp ter hoogte van de bovenrand van de spiegel, lampen naast de spiegel op gezichtshoogte (ongeveer 150–170 cm), bedlampjes 30–50 cm boven de bovenkant van het matras en buitenlampen naast de deur 170–200 cm. In de badkamer is minstens IP44 nodig, aan een blootgestelde buitenmuur meer (bijv. IP54–IP65). Dit zijn geen vaste regels maar praktische waarden die verblinding voorkomen en het licht brengen waar het nodig is; pas ze aan aan de lichtrichting en de plafondhoogte.

Wandlampen naar lichtrichting

• Naar beneden: licht op de vloer; in gang, op de trap en naast deuren verlicht hij de weg zonder verblinding.
• Naar boven (uplighter): licht tegen het plafond voor zacht, indirect algemeen licht; mooi in woon- en slaapkamers met een hoog plafond.
• Up-down wandlamp: tekent twee lichtbundels als patroon op de muur; veel gebruikt op gevels, bij entrees en in gangen. Laat boven en onder genoeg vrije muur zodat het patroon zichtbaar wordt (vaak geadviseerd: minstens 50 cm).
• Lineaire wandlamp: lang, slank armatuur met een lichtlijn boven de spiegel, in de gang en bij de trap.
• Verstelbare leeslamp: richt het licht op boek of schilderij; naast het bed en in de leeshoek.
• Decoratieve wandlamp: het armatuur zelf is de blikvanger, het licht komt op de tweede plaats.

Montagehoogte per ruimte

Onderstaande waarden zijn gangbare bereiken in de praktijk, gemeten van de vloer tot het midden van de lamp (of tot de genoemde rand).

1. Gang: ongeveer 170–200 cm. Boven ooghoogte, dus niet verblindend tijdens het lopen. Onderlinge afstand ruwweg 2–3 m; in smalle gangen liever up-down of alleen naar beneden.
2. Woonkamer: 160–190 cm. Laat bij uplighters minstens 50–60 cm tot het plafond, zodat het licht zich gelijkmatig verspreidt. Voor gelaagd licht in de woonkamer zie woonkamerverlichting zonder hanglamp.
3. Boven de spiegel (wastafel): op of net boven de bovenrand van de spiegel, in de meeste badkamers zo'n 190–210 cm. Het licht moet van boven en van voren op het gezicht vallen; alleen een plafondspot geeft schaduw.
4. Naast de spiegel: het meest schaduwvrije licht om op te maken en te scheren; op gezichtshoogte, ongeveer 150–170 cm, 60–90 cm uit elkaar.
5. Naast het bed: een leeslamp 30–50 cm boven de bovenkant van het matras en iets buiten de rand van het bed, meestal 110–140 cm boven de vloer. Een verstelbare kop stoort uw partner niet.
6. Trap: ongeveer 170–190 cm boven de lijn van de traptreden, evenwijdig aan de trap. Als alternatief kunt u inbouw-trapverlichting 20–30 cm boven de trede in de muur plaatsen.
7. Buiten naast de voordeur: 170–200 cm boven de grond, aan één of beide kanten; vaak bij de bovenkant van de deur of op ongeveer tweederde van de deurhoogte. Eén lamp boven de deur komt 15–30 cm boven het kozijn.
8. Gevel en balkon: 200–250 cm en hoger; up-down wandlampen geven een gevel ritme. Zie gevelverlichting.

Bij een laag plafond kiest u de onderkant van het bereik, bij een hoog plafond de bovenkant. Dat alle lampen aan één muur even hoog hangen, is belangrijker dan het exacte getal.

IP-klasse in badkamer en buiten

• Badkamer: spiegel- en wastafellampen afhankelijk van de zone ten opzichte van bad en douche minstens IP44. Zie badkamerverlichting en zones; in Nederland geldt NEN 1010.
• Onder een overstek, overdekt balkon: zonder directe regen is IP44 vaak genoeg.
• Blootgestelde gevel en tuinmuur: bescherming tegen stof en spatwater (bijv. IP54), bij slagregen en waterstralen IP65. Zie IP-klassen.
• Buiten past aluminium of gepoedercoat metaal en 2700–3000 K warmwit; naast de deur geeft een model met bewegingssensor extra veiligheid.

Waar komt het lichtpunt?

Plaats het lichtpunt vóór het stucen en tegelen, op de hoogte waar het precies achter de montageplaat van de lamp valt; anders ziet u de kabel of dekt de plaat het niet af. Bij een spiegellamp pas het lichtpunt bepalen als maat en plek van de spiegel vastliggen. Bij meerdere wandlampen in één ruimte de punten met een laser op dezelfde hoogte aftekenen. Moeten de wandlampen apart schakelbaar of dimbaar zijn, plan dat dan bij de bekabeling. Laat een elektricien aansluiten; badkamer- en buitengroepen horen achter een aardlekschakelaar van 30 mA.

Alternatieven voor een wandlamp

• In gang en trappenhuis geven ingebouwde trapverlichting of verborgen ledstrips een heel rustig beeld; zie indirecte verlichting maken.
• Bij een entree zonder geschikte muur, of als u niet wilt boren, werkt een staande buitenlamp. Onze zelf ontworpen en gemaakte ENGN Lento doet aan weerszijden van de voordeur het werk van een wandlamp vanaf de grond: kadervormige antraciet plaatstalen behuizing, 10 W led, 3000 K, licht naar beneden, IP54; hoogtes 600 en 1000 mm.

Lineaire wandlampen en buitenwandlampen vindt u in onze categorieën Lineaire verlichting en Tuinverlichting.

• → Tuinverlichting en buitenwandlampen
• → Lineaire verlichting
• → ENGN Lento tuinverlichting
• → Badkamerverlichting en zones
• → Gevelverlichting
• → Tuinverlichting aanleggen
• → Verlichting met bewegingssensor